تحلیل غبارآلودگی هوا در مناطق خشک با استفاده از یک شاخص مبتنی بر رویدادهای محلی و فرامحلی
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایـران
2 گروه جغرافیا، پردیس علوم انسانی و اجتماعی ، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 گروه مدیریت مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه تهران ، تهران، ایـران
doi
10.22034/jargs.2023.425069.1071چکیده
هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل تغییرات زمانی کیفیت هوای این مناطق بر اساس شاخصی مبتنی بر هر دو نوع رویداد به نام شاخص آلودگی توفان گرد و غبار (PDSI) هست.روش و داده: در این مطالعه، از فراوانی رویدادهای محلی و فرامحلی برای محاسبه شاخص آلودگی توفان گرد و غبار و از آزمون من - کندال جهت ارزیابی روند تغییرات زمانی این شاخص در مقیاسهای زمانی مختلف استفاده شد.یافتهها: بیشترین غبارآلودگی هوا در دوره آماری مورد بررسی متعلق به شهرهای زاهدان، چابهار، نهبندان و یزد و کمترین غبارآلودگی در ایستگاههای بافت، شاهرود و شهربابک بوده است. تغییرات افزایشی معنیداری برای اکثر ایستگاهها در خردادماه به وقوع پیوسته است. در مقیاس فصلی، حداکثر و حداقل غبار آلودگی به ترتیب در فصل بهار و پائیز رخ داده است. روند افزایشی رخدادهای گرد و غبار در فصل بهار، و روند کاهشی آنها در فصل تابستان برای اغلب ایستگاهها مشاهده شد.نتیجهگیری: یافتههای حاصل از ارزیابی روند تغییرات رخدادهای گرد و غبار بر مبنای شاخص PDSI در مناطق خشک کشور بهعنوان یکی از مناطقی که در طول سال تحت تأثیر پدیده گرد و غبار با فراوانی و شدتهای مختلف قرار میگیرد، میتواند جهت شناسایی مناطق حساس و ارائه اقدامات لازم جهت جلوگیری و کاهش اثرات نامطلوب ناشی از آلودگیهای ایجاد شده توسط وقایع گرد و غبار به کار گرفته شود.نوآوری، کاربرد نتایج: علاوه بر رویدادهای گرد و غبار محلی، رویدادهای فرا محلی نیز بر کیفیت هوای مناطق خشک تأثیر میگذارد. تجزیه و تحلیل تغییرات PDSI بر اساس هر دو نوع رویداد میتواند درک ما را از کیفیت هوا در این مناطق افزایش دهد. این مطالعه با هدف تحلیل تغییرات آلودگی هوا با استفاده از این شاخص انجام شده که تاکنون برای مناطق خشک انجام نشده است. این یافتهها میتواند به شناسایی مناطق با سطح آلودگی هوای بیشتر کمک کند و به راهحلهای مؤثرتری برای بهبود کیفیت هوا در مناطق خشک منجر شود.