بررسی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر تغییر پوشش گیاهی (مطالعه‌موردی: حوضه میان‌آب شوشتر در بازه زمانی ۲۰۲۰-۲۰۰۰)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/jargs.2023.407397.1049
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر تغییر پوشش گیاهی در حوضه میان­‌آب شوشتر در بازه‌­ی زمانی ۲۰۰۰ و ۲۰۲۰ است. روش و داده: در این پژوهش تصاویر ماهواره‌ای لندست ۵ و ۸ به ترتیب برای بازه‌­های ۲۰۰۰ و ۲۰۲۰ از سایت اداره زمین‌­شناسی آمریکا (USGS) دانلود گردید. بعد از استخراج تصاویر پیش‌پردازش‌های لازم شامل تصحیحات اتمسفری، رادیومتریکی و هندسی در محیط نرم­افزار Envi-5.3 بر روی آن‌­ها انجام گرفت. جهت تهیۀ نقشه کاربری اراضی، از با استفاده از الگوریتم­‌های طبقه‌­بندی نظارت شده شامل روش‌­های طبقه‌­بندی حداکثر احتمال، حداقل فاصله از میانگین، سطوح موازی، فاصله ماهالانویی استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داد، در بازه‌­ی زمانی ۲۰۲۰ تغییرات شاخص­‌های کشاورزی (۱/۴۶%)، اراضی مراتع (۱/۱۴%)، پهنه­‌های آبی (۱/۵۴ %) روند کاهشی و اراضی دیم (۱/۹۴ %) و مناطق مسکونی (۳/۶۳ %) روند افزایشی نسبت به سال ۲۰۰۰ دارند. سدها، مراکز صنعتی، کارگاه‌های آلاینده و افزایش دما باعث تبدیل بیشتر مساحت وضعیت خوب شاخص­‌های پوشش گیاهی به متوسط شده است. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق در مناطقی که حوضه دارای شیب تند و لغزنده  (۱۵ تا ۳۰ درصد) به دلیل این‌که عملیات تسطیح در آن‌­ها انجام نمی‌­گیرد، مناطق مسکونی به ­ندرت مشاهده می­‌گردد. موقعیت طبیعی و نوسانات ارتفاع حوضه میان‌­آب شوشتر گیاهان متنوعی را پدید آورده است. به ­گونه‌­ای که، در بازه­‌ی زمانی ۲۰۰۰ نسبت به سال ۲۰۲۰ تراکم پوشش گیاهی (NDVI، SAVI)، در نواحی شمال و شمال شرق، جنوب و جنوب­ شرق حوضه میان‌­آب بیشتر بوده در صورتی که در بازه­‌ی زمانی ۲۰۲۰ از تراکم متوسطی برخوردارند و هرچه به سمت نواحی خشک حوضه پیش برویم از پوشش گیاهی کاسته می‌­شود. نوآوری، کاربرد نتایج: تبدیل زمین‌­­های کشاورزی و بایر و اراضی که جزء محدوده­‌ی بستر رودخانه هستند و درصد تغییرات مساحت  شاخص (SAVI) نسبت به شاخص‌­های دیگر کمتر است که دلیل آن رطوبت سطحی خاک این شاخص متأثر از آبیاری محصولات زراعی است.