تجربه از منظر ابنسینا و مقایسه آن با استنتاج بهترین تبیین
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
doi
10.30497/ap.2019.74914چکیده
استنتاج بهترین تبیین، بهتازگی بهعنوان استنتاجی جدید در عرض استقراء و قیاس توسط چارلز پیرس در توجیه بسیاری از نظریات علمی ارائه شده است. هدف این نوشتار انجام مقایسه ای میان این نوع استنتاج و تجربه از دیدگاه ابن سیناست. در این مقایسه سعی شده است به تمامی شباهتها و تفاوت های موجود میان تجربه و استنتاج بهترین تبیین پرداخته شود و در کنار آن به برخی عیوب هر کدام از این دو نیز اشاره شود؛ ازجمله شباهت های این دو استنتاج می توان به مقدمه مضمر موجود در هر دو استنتاج و نیز استقرایی بودن و واقعگرایی هر دو استنتاج و نیز معیار بودن تبیین علّی در هر دو استنتاج اشاره کرد و از تمایزات میان این دو استنتاج می توان به معیارهای انتخاب تبیین بهتر همچون سادگی و جذابیت و تطابق در استنتاج بهترین تبیین اشاره کرد که در تجربه به آنها اعتنایی نشده است. درعینحال که کارآمد بودن این معیارها موردتردید است. علاوه بر این، از این تمایزات می توان به شروط و قواعدی که ابن سینا بر تجربه افزوده است، اشاره کرد؛ چراکه در استنتاج بهترین تبیین، هیچ اشارهای بهقاعده غیابهای همزمان یا عدم مغالطه اخذ مابالعرض بهجای مابالذات نشده است.
