تشخیص تغییرات پهنه آبی تالاب میقان با بهره گیری از شاخص های طیفی NDWI، MNDWI، AWEI و مدل های نظارت شده SVM در بازه زمانی 1373 تا 1401

نویسندگان

1 گروه جغرافیا ، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه زنجان ، زنجان، ایـران

doi
10.22034/jargs.2023.404501.1045
چکیده

هدف: تغییرات اقلیمی و سوء مدیریت در سال‌های اخیر در بخش‌های وسیعی از جهان به خصوص نواحی خشک و نیمه خشک باعث تخریب تالاب‌ها و دریاچه‌ها گردیده است. در بخش‌های مرکزی کشور ایران این پدیده مشهودتر بوده و بررسی‌ها نشان از خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها داشته است. تالاب میقان یکی از مواردی است که با کاهش شدید سطح آب مواجه گردیده است. در این تحقیق، تغییرات مکانی و زمانی تالاب میقان از سال 1373 تا 1401 با استفاده از تصاویر TM و OLI ماهواره لندست ۵ و ۸ مورد ارزیابی قرار گرفت.روش و داده: به این منظور برای استخراج سطح آب از داده‌های تصویری از مدل ماشین بردار پشتیبانی و شاخص‌های طیفی آب تفاوت نرمال شده آب (NDWI)، شاخص اصلاح شده NDWI (MNDWI) و شاخص خودکار شده استخراج آب (AWEI) استفاده شد. عملکرد طیفی و مکانی هر طبقه‌بندی با استفاده از همبستگی پیرسون مقایسه شد. یافته‌ها: به طور کلی مدل SVM به همراه شاخص‌های NDWI، MNDWI و AWEI از نظر کیفیت طیفی و مکانی به نتایج بهتری دست یافتند. بر اساس روش‌های اعمال شده سطح دریاچه روند کاهشی شدیدی را بین سال 1373 تا 1401 نشان می‌دهد. نتایج نشان‌دهنده اثربخشی مدل‌های AWEI و MNDWI در تشخیص تغییرات سطح آب در بازه‌های زمانی معین داشته است.نتیجه‌گیری: بر اساس مدل AWEI مساحت تالاب از ۱۱۲/۶ کیلومتر مربع در سال 1373 به ۷۸/۵ کیلومتر مربع کاهش یافته است. بیشترین همبستگی پیرسون بین AWEI و MNDWI در سال های 1373، 1381، 1393 و 1401 به ترتیب با مقادیر ۰/۹۳، ۰/۹۶، ۰/۹۷ و ۰/۹۷ مشاهده شد. نوآوری، کاربرد نتایج: تاکنون در بررسی تالاب میقان از شاخص‌های طیفی و مدل‌های الگوریتم یادگیری استفاده نشده است. در این تحقیق از شاخص‌های جدیدی مانند AWEI نیز در کنار مدل ماشین بردار پشتیبانی بهره گرفته شده است.