ادبیات دیجیتال در ایران و کشورهای عربی (تحلیل تطبیقی نمونه‌هایی از آثار)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 استادیار پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تهران، ایران.

3 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

4 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

doi
10.22126/jccl.2022.7048.2321
چکیده

امروزه تکنولوژی‌های دیجیتالی، نفوذ گسترده‌ای در زندگی روزمره ما پیدا کرده و کنش‌های ارتباطی و عادت‌های متن‌خوانی و متن‌سازی ما را بازتعریف کرده‌اند. بر این اساس، ­ضرورت تغییر نقش ادبیات و گفتمان ادبی، در فضای رسانه­ای معاصر ایران و جهان عرب، احساس شده و گام­هایی نیز در این­ جهت برداشته شده است. پژوهش حاضر به ­روش توصیفی- تحلیلی و با هدف مقایسۀ تجربۀ ادبیات دیجیتال ایران و عرب، به بررسی نمونه­هایی از شعر و رمان دیجیتال در ایران و جهان عرب و شباهت­ها و تفاوت­های شکلی و محتوایی آن­ها پرداخته است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که علی­رغم پیشی­گرفتن تاریخی شعرا و نویسندگان دیجیتال ایرانی از عرب­ها، شکاف دیجیتالی چشمگیری با کشورهای عربی وجود دارد. از سوی دیگر، باوجود شکاف زیاد بین ادبیات دیجیتال عرب و غرب، آثار و تألیفات قابل توجهی در برخی کشورهای عربی تولید شده است. این آثار ضمن اینکه فرایندهای خلق مشارکتی یا جمعی را فعالانه‌تر دنبال می­ کنند، از نظر زیبایی‌شناسی و خلاقیت‌های شکلی و محتوایی نیز قابل اعتنا هستند.