فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف:  از جمله مخاطرات شایع در مناطق خشک و نیمه‌­خشک، مخاطره بیابان­‌زایی است. موقعیت هیدرواقلیمی ایران سبب شده است تا بخش­‌های زیادی از آن در معرض این مخاطره باشد. استان سمنان از جمله مناطقی است که در طی سال­‌های اخیر با گسترش بیابا­ن‌­زایی مواجه شده است. با توجه به اهمیت موضوع، هدف از این پژوهش، ارزیابی پتانسیل مخاطره بیابان‌­زایی در مناطق شمالی استان سمنان است.روش و داده: در این تحقیق از اطلاعات آماری مربوط به جمعیت و اقلیم استان سمنان، اطلاعات کتابخانه‌­ای و همچنین مدل رقومی ارتفاعی ۳۰ متر SRTM به عنوان مهم‌­ترین داده­‌های تحقیق استفاده شده است. مهم‌­ترین نرم‌­افزارهای مورد استفاده، نرم‌افزار SPSS و ArcGIS بوده است که به ترتیب برای انجام محاسبات و تهیه نقشه­‌های نهایی مورد استفاده قرار گرفته شده‌­اند. روش مورد استفاده در این تحقیق مدل DVI بوده است.یافته‌ها: نتایج حاصله از این تحقیق نشان داده است که ۱۶/۸ درصد از مساحت منطقه که عمدتاً شامل مناطق غربی و جنوب شرقی منطقه مورد مطالعه است، در طبقه پتانسیل آسیب‌­پذیری خیلی زیاد در برابر مخاطره بیابان‌­زایی قرار دارند. همچنین حدود ۶۰ درصد از منطقه نیز در طبقه با پتانسیل آسیب‌پذیری زیاد قرار دارند که این مسئله بیانگر پتانسیل بالای منطقه از نظر مخاطره بیابان­‌زایی است. همچنین طبقات با پتانسیل آسیب­‌پذیری متوسط و کم در مجموع ۲۳/۲ درصد از منطقه را دربرگرفته‌­اند که عمدتا شامل بخش‌­های شمالی شهرستان مهدی‌شهر و شاهرود است که به دلیل وضعیت اقلیمی مناسب و نوع خاک، کم­تر در معرض مخاطره بیابان­‌زایی هستند.نتیجه‌گیری: مجموع نتایج حاصله از این پژوهش نشان داده است که بخش­‌های زیادی از مناطق شمالی استان سمنان پتانسیل بالایی از نظر بیابان‌­زایی دارند، بنابراین لازم است تا جهت جلوگیری از گسترش این مخاطره، برنامه­‌های لازم جهت کنترل تخریب مراتع و تغییرات کاربری اراضی ارائه داد.نوآوری، کاربرد نتایج: در این تحقیق بر خلاف تحقیقات پیشین، علاوه بر پارامترهای طبیعی، پارامترهای انسانی نیز در نظر گرفته شده است. همچنین از نتایج این پژوهش می­‌توان در برنامه‌­ریزی‌­های مختلف عمرانی و زیست‌­محیطی بهره گرفت.