بررسی تطبیقی موسیقی شعر شاعران مقاومت عرب و افغانستان؛ مطالعه موردی مجموعه شعری کزهر اللوز أو أبعد محمود درویش و از آتش از ابریشم قهّار عاصی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی، قزوین، ایران .
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
doi
10.22126/jccl.2021.6466.2261چکیده
موسیقی، نقش بارز در ساختار شعر امروزی دارد و باعث برانگیختن احساسات مخاطب و نیز زیبایی کلام میشود. ارتباط شعر با موسیقی موضوع غیرقابلانکار است؛ زیرا زیبایی و ماندگاری هر شعری بستگی به میزان بهرهمندی آن از موسیقی دارد. ازاینرو محمود درویش و قهّار عاصی، ازجمله شاعرانی هستند که به عنصر زیباییشناسی توجّه ویژه نشان دادهاند. شعر درویش، برخاسته از روح حماسی او و برآمده از حس وطنپرستی او نسبت به سرزمین فلسطین است و مجموعۀ «از آتش از ابریشم» قهّار عاصی نیز، از روحیۀ وطنپرستانۀ او حکایت دارد؛ هردو کوشیدهاند تا با یهرهگیری از عنصر موسیقی، مفاهیم و مضامین را به شکل زیبا به مخاطب انتقال دهند. هدف این پژوهش بررسی تطبیقی نظام موسیقایی دو مجموعه شعری «کزهر اللوز أو أبعد» محمود درویش و «از آتش از ابریشم» قهّار عاصی بر اساس روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از آمارهای دقیق از اشعار برگزیدۀ دو شاعر است. بررسیها نشان میدهد که آنان در اغلب مضامین شعری خویش باهم اشتراک دارند ولی نگارندگان، میکوشند تا شیوۀ کاربرد موسیقی در شعر این دو شاعر و نحوۀ همخوانی موسیقی با محتوای آن را روشن سازند. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که در نحوۀ استفاده از موسیقی و ارتباط آن را با مضمون و محتوای شعر این دو شاعر اختلاف وجود دارد؛ ولی پیوند میان موسیقی، محتوی، احساسات و اندیشه، همواره در شعر آنان رعایت شده است.