بازنمایی فضاهای شهری تهران در رمانهای دورهی رضا پهلوی
نویسندگان
1 استادیار گروه انسانشناسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد جامعهشناسی دانشگاه آبردین
doi
چکیده
این مقاله بر آن است که با خوانش رمانهای اجتماعی نگارش یافته در دوره رضا پهلوی) ????-???? هجری شمسی (به روایت چگونگی تولید و بازتولید فضاهای شهری تهران دست یابد. بر این اساس، رمانهای تهران مخوف و یادگار یک شب از مشفق کاظمی، تفریحات شب از مسعود و زیبا نوشته حجازی انتخاب و با استفاده از نظرات لفور و روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. لفور فضا را واقعیتی اجتماعی میداند که در هر عصری به صورتی خاص تولید میشود. او با سه مفهوم «بازنمایی فضا»، «فضای بازنمایی شده» و «عمل فضایی» به بیان چگونگی «تولید فضا» میپردازد. با به کارگیری مفاهیم لفوری و مشخص کردن مضامین «ریتم»، «تولیدفضا»، «ارزش مبادله» و «ارزش مصرف» این نتیجه حاصل شد که قریب به اتفاق تهرانیها در آن دوره به تولید و بازتولید فضاهای شهری نپرداخته و صرفا قشر کوچک تحصیل کردهی فرنگیماب و متجدد بوده است که فضاهای شهری تهران را در تناقضات مدرنیته بازتولید کردهاند. این در حالی است که حکومت و ایدئولوژی حاکم برای تحکیم قدرت خویش به تولید و بازتولید فضاهای شهری پرداخته است. همچنین نتایج بررسی «ریتم چرخهای» و «ریتم خطی» نشان میدهد که شهر تهران در ابتدای مواجههی جدی با مدرنیزاسیون قرار داشته است.
