تحلیل تنوع زمینی (ژئودایورسیتی) در محدوده کوه‌های بینالود

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 گروه سنجش ازدور و GIS دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

4 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

doi
10.22034/jargs.2023.373938.0
چکیده

هدف: هدف این پژوهش شناسایی، تفسیر و ارزیابی عناصر تنوع زمینی به منظور سازمان‌دهی مناطق خاص و کل زمین و هماهنگی حفاظت یا مدیریت کارآمد است.روش و داده: روش این پژوهش به صورت توصیفی و تحلیلی بوده است و با استفاده از روش‌های کمی و آماری و سنجش از دور نقش عوامل مورفومتریک و زمین‌شناختی و اقلیم به عنوان پارامترهای اصلی در شکل‌گیری و گسترش تنوع زمین‌شناسی مورد مطالعه قرار گرفته است. با تقسیم‌بندی کوه‌های بینالود به دامنه شمالی و دامنه جنوبی این دو  منطقه به صورت جداگانه با روش ارزیابی کمی مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفته است. این فرایند با محاسبه شاخص‌های تراکم ناهمواری ((PRD، ضریب ناهمواری سیمپسون (SIEI) و شانون (SHEI)، ضریب دایورسیتی شانون (SHDI) و سیمپسون (SIDI) دامنه شمالی و دامنه جنوبی کوه‌های بینالود و مقایسه نتایج در دو دامنه شمالی و جنوبی صورت گرفته است.یافته‌ها: میزان شاخص‌های محاسبه شده در دامنه جنوبی، شاخص تراکم ناهمواری (PRD) ۰/۰۰۲۵،  ضریب دایورسیتی سیمپسون (SIDI): ۰/۶، ضریب ناهمواری سیمپسون (SIEI): ۰/۸۱، ضریب دایورسیتی شانون (SHDI): ۱/۵، ضریب ناهمواری شانون (SHEI): ۰/۷۶ است.نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که اختلاف شاخص‌ها در دو دامنه بسیار ناچیز است، اما به دلیل وضعیت ساختمانی و چینه‌شناسی و تأثیر عوامل ثانویه دامنه‌های جنوبی کوه‌های بینالود دارای ژئودایورسیتی بالاتری نسبت به دامنه‌های شمالی آن است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که بر اساس مقایسه دامنه شمالی و دامنه جنوبی کوه‌های بینالود با شاخص‌های پنج‌گانه ژئودایورسیتی سهم عوامل زمین‌شناسی بیشتر از عوامل مورفومتری و اقلیمی بوده است.نوآوری، کاربرد نتایج: در این پژوهش برای اولین بار در کشور ژئودایورسیتی کوهستانی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل می‌تواند اهمیت تنوع زمینی را در منطقه نمایش داده و در زمینه مدیریت میراث ژئومورفولوژیک و چگونگی حفاظت بهتر از این منابع مورد استفاده مدیران و تصمیم گیرندگان قرار گیرد.