بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر عمکرد و بهره‌وری آب ذرت علوفه‌ای در صورت استفاده از دو نوع مدیریت مختلف در سیستم آبیاری قطره ای

نویسندگان

1 دانشیار مؤسسۀ تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دانشیار گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

با توجه به این که کمبود منابع آبی یک عامل محدودکننده در تولید محصولات کشاورزی به‌شمار می‌آید، برای دستیابی به عملکرد مطلوب و افزایش بهره‌وری آب، داشتن یک برنامه دقیق آبیاری و شیوة مدیریتی مناسب امری لازم و ضروری است. اخیراً تکنولوژی جدیدی به‌نام مدیریت آبیاری پالسی در زمینه آبیاری محصولات زراعی مورد توجه قرار گرفته است. مدیریت آبیاری پالسی شامل یک سری سیکل‌های آبیاری متشکل از یک فاز قطع و یک فاز وصل جریان است به‌طوری که سیکل‌های قطع و وصل تا زمانی که تمام آب مورد نیاز گیاه وارد مزرعه شود ادامه پیدا خواهد کرد. به منظور بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری آب ذرت علوفه‌ای تحت مدیریت آبیاری پالسی و پیوسته آزمایشی در قالب کرت‌های نواری خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1398 در منطقه ورامین به اجرا درآمد. فاکتور اصلی شامل سه سطح آبیاری تأمین 100، 80 و 60 درصد (به ترتیب 1W، 2W و 3W) نیاز آبی گیاه و فاکتور فرعی شامل دو مدیریت آبیاری پالسی(P) و پیوسته (C) در سیستم آبیاری قطره‌ای بودند. براساس نتایج به‌دست آمده، بیشترین عملکرد بیولوژیکی ذرت علوفه‌ای مربوط به تیمار 1PW برابر با 25 تن در هکتار و بیشترین بهره‌وری آب نیز در تیمار 2PW برابر 6.72 کیلوگرم بر مترمکعب به‌دست آمد که نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 25% و 35% افزایش داشتند. بیشترین ارتفاع گیاه مربوط به تیمار 1PW برابر 285 سانتی‌متر بود که نسبت به تیمار آبیاری کامل پیوسته 4.5 درصد افزایش داشت و کم‌ترین آن متعلق به تیمار 3PW برابر 172 سانتی‌متر برآورد شد. با توجه به نتایج مقایسه میانگین و مقادیر بهره‌وری آب به‌دست آمده در این پژوهش، در مناطقی با اقلیم مشابه که با کمبود منابع آبی مواجه هستند به‌منظور استفاده بهینه از منابع آب اعمال تنش کم‌آبی در سطح %80 نیاز آبی گیاه با مدیریت پالسی در زراعت ذرت علوفه‌ای توصیه می‌شود.