فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات هر دوره‎ای متأثّر از اوضاع و شرایطی است که با آن تعامل دارد. شعر خزعل ماجدی (متولّد 1951) و نسیم شمال (1313- 1249) نیز متأثّر از شرایطی است که از دیرباز، دشمنان برای عراق و ایران پدید آورده بودند. این دو شاعر در ابعادی گسترده و با نگرشی سلبی‎نگر، وضعیت جامعۀ خود را نقد کرده‎اند. نظریۀ زیبایی‌شناسی انتقادی به‌عنوان محصول مکتب فرانکفورت در قرن بیستم پا به عرصۀ وجود گذاشت و عمده‎ترین هدفش را می‎توان مخالفت با وضعیت موجود و درنهایت رهایی‎ انسان معاصر به‎عنوان موجودی آزاد دانست. جریان ادبی شعر عربی و فارسی به‎دلیل اشتراک در شرایط اجتماعی – فکری - سیاسی، تجربه‎های مشترکی را رقم زد که این تحوّل تقریباً هم در محتوا و هم در فرم آثار ادبی دو ملّت قابل مشاهده است. یکی از مهم‎ترین عناصر شعری مشترک خزعل ماجدی - به‌عنوان شاعر عراقی - و نسیم شمال - شاعر ایرانی - روح و فضای انتقادی است که بر اشعارشان سایه افکنده است. شیوۀ به‎کار گرفته‌شده در نوشتار پیش رو، تطبیق اشعار دو شاعر ایرانی و عراقی براساس مکتب آمریکایی و برمبنای تحلیل و تفسیر کتابخانه‎ای است. این دو ادیب همچون نظریه‎پردازان مکتب فرانکفورت و نظریۀ زیبایی‎شناسی انتقادی، ایدئولوژیکی بودن هر نوع اثر ادبی و غیر ادبی را نفی می‎کنند و اصالتش را در استقلال آن می‎دانند. پژوهش حاضر بر آن است تا اصلی‎ترین دغدغه‎های فکری هردو شاعر را از چهار جنبۀ مشترک: رمز سیاسی، رمز اجتماعی، رمز اسطوری و رمز تاریخی که دارای بار نمادین است؛ ازنظر زیبایی‎شناسی انتقادی مقایسه و تحلیل کند. از تحلیل اشعار ایشان چنین استنباط می‌شود که ریشۀ تمام مشکلات ایران و جهان عرب براساس این نظریه، سلطۀ سیاسی حاکم است و راه ایجاد آزادی در جامعه، حذف سلطه‎گری در کشور است. خزعل ماجدی و نسیم شمال به‌طور رمزی اندیشه‎های ضدّ استعماری خود را بیان نموده و برای تجسّم‌بخشیدن به واقعیت‎ کشور و تهییج جامعه از رمزهای اجتماعی و سیاسی و اسطوری و تاریخی کمک گرفته‎اند‎ تا بدین‌وسیله اهداف و ارزش‎های مورد نظر خود را رواج دهند.