بررسی اثر جریان نفوذی روی افت‌و‌خیزهای سیگنال آکوستیکی در آزمایشگاه

نویسندگان

1 استادیار، موسسه ملی اقیانوس‌شناسی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه فیزیک دریا، دانشگاه هرمزگان، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه فیزیک دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، ایران

4 استاد، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

5 دانشیار، گروه فیزیک دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، ایران

doi
10.22059/jesphys.2013.35603
چکیده

از دیدگاه آکوستیکی، اقیانوس به‌طور گسترده متغیر است. وجود جریان نفوذی (برای مثال، خروجی خلیج فارس)، امواج داخلی و تلاطم ریزمقیاس، مشخصه افقی لایه‌بندی سرعت صوت آشفته می‌‌کند و باعث افت‌و‌خیزهای زمانی و مکانی انتشار صوت می‌‌شود. در این تحقیق علاوه بر شبیه‌سازی جریان نفوذی شوری در آزمایشگاه، نحوه افت‌و‌خیزهای سیگنال آکوستیکی که با 10 عدد بسته موج سینوسی در بسامد 120 کیلوهرتز ایجاد شده را با جابه‌جایی منبع در بالا، پایین و داخل جریان نفوذی، مورد اندازه‌گیری و تجزیه و تحلیل قرار گرفته شده است. نتایج حاصل نشان می‌‌دهد که چنانچه منبع و گیرنده در داخل لایه جریان نفوذی نصب شود، دامنه سیگنال در لحظات گوناگون ورود پلوم آب نمک، کاهش می‌‌یابد ولی چنانچه منبع در بالا و پایین این لایه جریان نفوذی نصب شده باشد، دامنه سیگنال افزایش می‌‌یابد (قانون اسنل). با اِعمال فناوری‌‌trace envelop روی سیگنال‌های آکوستیکی ضبط شده، مشخص شد که شکل و فاز سیگنال با گذشت زمان تغییر می‌‌کند. این تحقیق نشان داد که جریان نفوذی، پدیده مهمی است که روی افت‌و‌خیزهای سیگنال‌‌های آکوستیکی تاثیر می‌‌گذارد. براساس محاسبات باور و همکاران، پهنای جریان خروجی (نفوذی) تنگه هرمز کمتر از 10 کیلومتر است، در نتیجه می‌‌توان نتایج این شبیه‌سازی آزمایشگاهی را بر طبق رابطه مقیاس‌سازی آکوستیکی  (a ضخامت پدیده و k عدد موج ) با آزمون‌‌ میدانی در محدوده جریان نفوذی تنگه هرمز در بسامد 5ر1 هرتز متناسب در نظر گرفت.