ارزیابی تأثیرات و پیامدهای اجتماعی راه‌اندازی سایت معدنی و کارخانه فرآوری در حوزه شهرستان تفتان

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

3 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیـات و علوم انسـانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

4 گروه تاریخ و مردم‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران.

doi
10.22034/jargs.2023.373972.0
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تأثیرات و پیامدهای اجتماعی یک اقدام توسعه‌­ای، در جنوب شرقی ایرانی است. این اقدام، ناظر به احداث یک معدن پلی­‌متال در تفتان جنوبی است.روش و داده: به لحاظ روش‌­شناختی این پژوهش را باید یک مطالعه تحلیلی- تبیینی و مبتنی­ بر نوعی رویکرد کیفی دانست. لذا از روش مطالعه میدانی و تکنیک­‌هایی همچون مشاهده، مصاحبه و تحلیل ذی‌­نفعان برای گردآوری داده‌­ها، و تکنیک تحلیل مضمون برای تحلیل آن­‌ها استفاده شده است.یافته‌ها: به‌زعم اکثر ذی­‌نفعان درگیر، مواردی همچون هم‌­سویی اقدام با طرح‌­های توسعه پایدار منطقه‌­ای؛ تعدیل بیکاری و ایجاد زمینه‌های اشتغال با ثبات؛ تحقق امنیت پایدار؛ مهاجرت معکوس؛ و البته انتفاع دیگر بخش‌­های عمومی و خدمات‌­رسان در منطقه، از جمله پیامدهای مثبت این طرح قلمداد می‌­شود. در برابر، مواردی نظیر تغییر الگوهای سنتی معیشت؛ آسیب ­دیدن باغ‌­ها یا مزارع و مساکن در حریم معدن؛ تهدید سلامتی بومیان محلی؛ از بین رفتن منظره طبیعی روستاها و تهدیدات زیست‌­محیطی؛ و به­ ویژه تشدید تنش‌­های محلی و بین­‌گروهی، از جمله پیامدهایی است که خاصه بومیان محلی و نمایندگان آن­‌ها احتمال می‌­دهند در پی این اقدام، روی دهد. در این بین، باید تأکید داشت که ناشناختگی و ابهام جامعه محلی نسبت به این پروژه، از زمینه‌­های اصلی تشدید نگرانی­‌ها در سطح جامعه مذکور است.نتیجه‌گیری: احداث معدن، بیم‌ و امیدهایی را موجب می‌شود. جهت مدیریت این بیم و امیدها، توجه به چهارچوب‌ها یا نظامِ ذهنی و معنایی بومیان ضروری است.نوآوری، کاربرد نتایج: مطالعه حاضر از معدود مطالعاتی است که در حوزۀ ارزیابی تاثیرات اجتماعی احداث معدن به زبان فارسی انجام شده است و امید می‌رود که سرآغازی برای پژوهش‌های بیش‌تر در این حوزه باشد.