فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این پژوهش بررسی میزان تاثیر برخی از خصوصیات هیدروفیزیکی رودخانه‌های موقتی در ایجاد دبی‌های سیلابی است. سیل از جمله پدیده‌هایی است که خسارات فراوانی به منابع وارد می‌سازد و همواره مورد توجه کارشناسان هیدرولوژی بوده است.روش و داده: در برآورد مقادیر دبی سیلاب‌ها با دوره بازگشت معین استفاده از ویژگی‌های هندسی حوزه آبخیز بر اساس مدل‌های بارش-رواناب کاربرد گسترده‌ای دارد که در پژوهش حاضر نیز مورد استفاده قرار گرفته است. در این تحقیق تعدادی از متغیرهای مستقل حوزه شامل خصوصیات فیزیوگرافی از جمله مساحت، شیب، طول آبراهه‌ها، ضریب گردی، ضریب گراویلیوس، ضریب کشیدگی، ضریب فرم، طول حوضه، تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، محیط مستطیل معادل، مساحت زیر نمودار آبراهه‌ها، ارتفاع متوسط وزنی، محیط زیر حوضه‌­ها، زمان تمرکز، زمان تا اوج و نیز پارامترهایی نظیر شماره منحنی و میزان تلفات و نیز درصد انواع سازندها و نوع کاربری زمین در 21 زیرحوضه مورد مطالعه محاسبه گردید. در ادامه مقادیر دبی و دبی ویژه برای دوره‌های بازگشت 2، 5، 10 و 25 سال و همچنین D50 و D90 رسوبات با استفاده از نمودارهای دانه‌بندی مربوطه محاسبه و سپس رابطه آن‌ها با متغیرهای مستقل حوزه آبخیز با استفاده از رگرسیون­‌های چند متغیره بررسی شد و همچنین مدل‌­های مناسب برای برآورد هر یک از دبی با دوره‌های بازگشت‌­های موردنظر با استفاده از نرم‌افزار SPSS به دست آمد. در نهایت در مدل‌ها ویژگی‌هایی از حوضه که بیشترین تأثیر را بر متغیرهای وابسته داشتند، به کار گرفته شد.یافته‌ها: نتایج نشانگر اهمیت متغیرهای مساحت، طول حوضه، زمان تا اوج و زمان تمرکز در اکثر مدل­‌های نهایی مربوط به دبی بود. همچنین عامل شیب و سازند منطقه نقش زیادی در تعیین اندازه ذرات رسوبات داشت. همچنین نتایج بر تغییرپذیری متغیرها و اهمیت آن‌ها در تعیین دبی با دوره‌ بازگشت‌­های مختلف و طبعاً بر ضرورت استفاده از مدل مناسب در تخمین رواناب حوزه‌های آبخیز مورد مطالعه دلالت دارد.نتیجه‌گیری: مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که امکان تهیه مدل‌­های ساده و متفاوت جهت برآورد سیلاب با دوره بازگشت‌­های مختلف با استفاده از متغیرهای ساده فیزیوگرافی وجود دارد. البته با توجه به تنوع اقلیمی، زمین‌شناسی و... نتایج این تحقیق با یافته‌­های مربوط به سایر جاها متفاوت بوده و برای افزایش اعتماد و تعمیم‌پذیری انجام تحقیقات مشابه در مناظق با خصوصیات متفاوت ضروری به نظر می‌رسد.نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به ارائه مدل‌های ارائه شده در این تحقیق اشاره کرد که تاکنون در کشور مورد بررسی قرار نگرفته بوده و می‌تواند برای برآورد دبی جریان و رسوب داشته در حوزه‌های فاقد آمار و داده­‌های هیدرومتری مورد استفاده قرار گیرد.