بررسی مقایسه‌ای عناصر نمایشنامه در آثار نمایشی محمود دولت‌آبادی و سعدالله ونوس براساس دیدگاه ارسطو (مورد پژوهانه: نمایشنامه تنگنا و نمایشنامه بائع الدبس الفقیر)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22126/jccl.2021.5590.2164
چکیده

ازآنجا که ساختار نمایش‎نامه بر پایه داستان است، هر نمایش‎نامه بایستی دارای ساختاری معین باشد تا خللی در داستان آن به وجود نیاید؛ بنابراین نمایش‎نامه‌ها نیز به‌مانند داستان‌ها دارای عناصری ویژه هستند که بررسی و تحلیل آن‌ها در پژوهش‌های امروزی، امری مهم تلقی می‌شود. پژوهش حاضر با روش تحلیلی- توصیفی به بررسی مقایسه‌ای عناصر نمایش‎نامه در دو نمایش‎نامه تنگنا اثر محمود دولت‌آبادی از نویسندگان بزرگ معاصر ایران و بائع الدبس الفقیر اثر سعدالله ونوس نمایش‎نامه‌نویس معاصر سوری، با تکیه بر دیدگاه ارسطو، می‌پردازد. بر اساس یافته‌‌های این پژوهش، هر دو نویسنده، نمایش‎نامه ­های خود را برمبنای یک‌‌سری اصول و عناصر نگاشته‌‌اند. در این میان، همۀ عناصر ارسطو در دو نمایش‎نامه وجود دارد مگر ریتم و آواز که جایگاه ویژه‌‌ای در نمایش‎نامه تنگنا ندارد امّا تفاوت‌‌‌هایی در برخی عناصر دیگر به چشم می‌‌‌آید؛ آنگاه که در عنصر شخصیت، تمام شخصیت‌های نمایش‎نامه دولت‌‌‌آبادی، فرعی هستند؛ در حالی که نمایش‎نامه ونوس، دارای شخصیتی محوری است که تمامی شخصیت‌های فرعی پیرامون وی می‌‌‌گردند و همچنین نوع بیان در دو اثر متفاوت است و اینکه منظره نمایشی نمایش‎نامه ونوس در چند پرده آمده در حالی که کلّ نمایش‎نامه دولت‌‌‌آبادی در صحن خانه‌‌‌ای قدیمی به نمایش درآمده است.