زیباشناسی محتوایی مرثیههای عاشورایی شریف رضی و نصرت اردبیلی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22126/jccl.2021.4746.2047چکیده
اشتراکهای متعدّد فکری، فرهنگی، دینی و مذهبی و بهرهگیری از منابع مشترک معرفتی و اسلوب اختصاصی کاربرد و ارائه آنها در ارتباطات کلامی زبان فارسی و عربی، در آثار علمی و ادبی گویندگان آنها، وجوهی از همانندیها، ناهمانندیها و اثرپذیریها و ویژگیها و سبکهای اختصاصی را بهوجود میآورد. یکی از مصادیق بارز این مدّعا موضوع ادبیّات عاشورایی و مرثیهسرایی در این دو زبان است. بر این باور، این مقاله به شیوه تطبیقی و برمبنای روش توصیفی و مبتنی بر کاوش کتابخانهای به مقایسه سنجشی چندسویه مرثیههای نصرت اردبیلی، از شاعران عارفمسلک عهد قاجار و سیّد رضی پرداخته و به این نتایج کلّی دست یافته است که مرثیههای این دو شاعر شیعی دارای همانندیهایی متأثّر از منابع واحد در بیان ابعاد مختلفی از واقعۀ کربلا مثل توصیف شجاعتها، مظلومیتها، مرارتها و احوالات امام حسین (ع) و یاران او و ویژگیهای سپاهیان یزید هستند و به اعتبار ویژگیهای هنری و زبانی و رویکردهای توصیفی و تصویرسازیهای فردی، ناهمانندیهایی دارند که از آن جملهاند: نوع قالبهای شعری، ترفندهای آرایهای، صور معانی و فضاهای احساسی حاکم بر اندیشۀ شاعر و هر یک از آنها نیز به موضوعهای خاص و ویژهای پرداختهاند که رویکرد فردی و اسلوب هنری و زوایای باوری و عاطفی - اعتقادی هر یک را بهنمایش گذاشته است.
