حدس از نگاه ابن سینا و فخررازی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان
doi
10.30497/ap.2016.59347چکیده
بسیاری از منطقدانان حدس را جزء مبادی یقینی شمردهاند؛ اما به تبیین این موضوع نپرداختهاند. در آثار ابنسینا و به تبع آن شارحان وی، در کاربرد این واژه توسّع معنایی دیده میشود. ابنسینا پای حدس را به علوم معنوی نیز میگشاید و یکی از حوزههای کارآمدی حدس را حوزه نبوت میداند. فخررازی نیز مانند ابنسینا بر نقش حدس در وحی تأکید میکند. ابنسینا حدس را مربوط به عقل قدسی میداند که بالاتر از عقل مستفاد است؛ اما فخررازی حدس را مربوط به بالاترین مرتبه از عقل بالملکه میداند و حدسیات را به سه دلیل خارج از حوزه یقینیات میشمارد. با توجه به سخنان ابنسینا درباره یقینی دانستن حدس و ارتباط وحی با حدس، روشن میشود که منظور وی از حدس در مباحث نفس، حدس عرفانی است، نه حدس منطقی. .
