آینده‌نگاری توسعه صنعت فرآوری خرما (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشجوی دکترا اقتصاد کشاورزی گرایش اقتصاد تولید و مدیریت واحدهای کشاورزی دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22077/jgdms.2025.8476.1220
چکیده

استان سیستان و بلوچستان دارای قابلیت‌هایی در زمینه خرما و میوه‌های گرمسیری است. از سوی دیگر نگاهی به شاخص‌های توسعه استان و مقایسه با میانگین کشور و سایر استان‌ها نشان‌می‌دهد که در برنامه‌های استان به‌منظور تحقق اهداف توسعه به استقرار فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر پتانسیل‌های استان توجه نشده است. اولویت‌بندی پیشران‌های توسعه صنایع فرآوری خرما در سیستان و بلوچستان با رویکرد آینده‌پژوهی می‌تواند در ترسیم چشم انداز استان در مسیر توسعه مؤثر باشد. از این رو در مطالعه حاضر، پس از شناسایی پیشران‌ها، سناریوهای مختلف تدوین و راهبردهای مؤثر برای توسعه صنعت فراوری خرما ارائه شده‌است. برای این منظور ابتدا پیشران‌های مؤثر توسط پانزده نفر از خبرگان حوزه کشت و صنعت خرما در استان شناسایی و سپس تجزیه‌وتحلیل اطلاعات به وسیله ماتریس آثار متقابل و نرم‌افزار میک‌مک انجام شد. در نهایت سناریوها با استفاده از روش پنل خبرگان و با نرم‌افزار سناریو ویزارد طراحی شده‌است. طبق یافته‌های مطالعه در سناریوی برگزیده، زیر ساخت‌های مناسب (آب، برق، گاز) در شرایط محتمل، پیشران دسترسی به جاده‌ها در شرایط بدبینانه، قوانین و مقررات کسب و کار در شرایط خوش‌بینانه، تمایل افراد سرمایه‌گذار جهت سرمایه‌گذاری در شرایط بدبینانه و دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی در شرایط خوش‌بینانه قرار دارد. بنابراین احداث شهرک‌های صنعتی تخصصی خرما با رویکردی مبتنی بر تسهیل در راه اندازی صنایع فراوری خرما، اصلاح قوانین و مقررات به‌منظور تشویق سرمایه‌گذاران صنعت فراوری خرما و جهت استقرار صنعت فراوری خرما در استان پیشنهاد می‌شود.