فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرایش شاعران در زندان و بیان شکواهای تلخ از زمانه از سویی و ستیز ادبی با جور حاکمان از سویی دیگر در دیباچۀ حبسیه-سرایی جای می‌گیرد که خود از گونه‌های کمیاب ادبیّات غنایی در ادب فارسی و عربی برشمرده می‌شود. بررسی حبسیات شاعران ایرانی و عرب نشان از این دارد که این نوع ادبی با گذشت زمان، تغییر مشهودی در ساختار و محتوا نداشته و این فرض ایجاد می‌شود که توقّف رشد ادبی داشته است. در این مقاله تلاش شده است با انتخاب چهار حبسیۀ برجستۀ فارسی و عربی که در بازه‌های زمانی متفاوت سروده شده است، نخست مؤلّفه‌های مشترک این نوع، تعیین و سپس علل و عوامل توقّف رشد آن به شیوۀ توصیفی – تحلیلی بررسی گردد. پژوهش حاضر با نگاهی به گزینش متن از دو دورۀ متفاوت تاریخی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد بینامتنیّت، خوانش برابر، الگوی تاریخی مشابه از مؤلّفه‌های ایستایی این نوع ادبی است. به علاوه چهار علّت که موجبات توقّف رشد ادبی حبسیات را فراهم کرده بازیابی شده است.