تحلیل خشکسالیهای محلی و منطقهای ایران با استفاده از تئوری گردشها و شاخص بارش استانداردشده (SPI)
نویسندگان
1 دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، بررسی ویژگیهای مختلف خشکسالیهای محلی و منطقهای ایران بر اساس تئوری گردشها و شاخص بارش استانداردشده (SPI) است؛ بنابراین جهت رسیدن به این هدف، دادههای بارش سالانهی 63 ایستگاه همدید برای یک دورهی 30 ساله (2015-1986) از سازمان هواشناسی ایران دریافت شد. نخست بر اساس تئوری گردشها و شاخص SPI ویژگیهای خشکسالیهای محلی و منطقهای همچون درازای زمانی، کمبود تجمعی و شدت آنها استخراج شدند. تشخیص و تفکیک خشکسالیهای منطقهای مبتنی بر آستانهی فضایی بحرانی 30 و 50 درصد از مجموع مساحت ایران انتخاب شدند و بر این اساس، ویژگیهای خشکسالی ایران برای هر دو مقیاس با یکدیگر بررسی شدند. در مقیاس محلیِ پایشِ خشکسالیها با استفاده از تئوری گردشها مشاهده شد که این روش برای مناطقی با وسعت زیاد و دارای اقلیمهای مختلف در مقایسه با شاخص SPI نمیتواند بسیار مناسب باشد. در مقیاس منطقهای نیز نشان داده شد که استفاده از تئوری گردشها با آستانهی فضایی 30 درصد، ترکیب مناسبی برای پایش خشکسالیهای منطقهای ایران نمیباشند، لذا در مقایسه بین دو آستانهی فضایی 30 و 50 درصد کاملاً آشکار شد که آستانهی فضایی 50 درصد برای تئوری گردشها و شاخص SPI آستانهی مناسبی برای پایش خشکسالیهای منطقهای ایران است. از دیگر نتایج این مطالعه میتوان به این مهم اشاره داشت که درازی زمانی خشکسالیها در دورهی اول نسبت به دورهی دوم کوتاهتر بوده است و در مورد شدت خشکسالیها به نظر میرسد شدت خشکسالیها در دورهی دوم (2015-2001) نسبت به دورهی اول (2000-1986) کاهش داشته باشند.