واکاوی تطبیقی کهن الگوی آب در سرودههای لمیعه عباس عماره و فروغ فرخزاد
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیّات وعلوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
doi
10.22126/jccl.2020.3622.1911چکیده
آب، سازه ازلی طبیعت آغاز و دربرگیرنده مفاهیم ارجمندی همچون زایش، مرگ، تطهیر، رستخیز و باروری است. این سازه دیرین آفرینش، ازدیرباز در ادیان ملل، جایگاه ویژه ای داشته است؛ از افکنده شدن پهلوان در آب و حیات جاودانه یافتن وی تا خویشکاری قدسی آب و نمود آن در قالب ایزد-بانوان نگهدار سبزینه، حیات و رستخیز. آنچه نگارش جستار حاضر را به عنوان یک ضرورت در ذهن نگارندگان مطرح نموده عبارت است از: بازیابی نمود کهن الگوی آب و جایگاه و نقش این عنصر هستی بخش در سروده های دو شاعر برجسته معاصر عربی و فارسی، فروغ فرخزاد و لمیعه عباس عماره. در گام نخست و تحلیل شاکله و چگونگی کاربست این عنصر حیاتی در اشعار دو شاعر در گام پسین. از اینرو نظر به اینکه هیچ جستاری به صورت مستقل یا تطبیقی و میانرشتهای دربارة لمیعه عباس عماره، شاعر عراقی معاصر نگاشته نشده است. نگارندگان این جستار کوشیدهاند تا در قالب خوانشی اسطورهگرا، کهنالگوی آب را مورد بررسی قرار دهند. رهیافت فرجامین جستار پیشرو حکایت از آن دارد که اندیشه های هر دو شاعر به گونه ژرف و شگرفی با آب در جایگاه ارجمندترین سازه طبیعت و گاهان هستی، پیوند خورده است. با این تفاوت که قالبها و گونه های کاربست آب در سرودههای فروغ فرخزاد، نمایانگر دگردیسی آب و نمود منفی آن در اندیشه اوست؛ درحالی که آب و نمادینگی آن در سروده های لمیعه عباس عماره، حکایت از نگرش روشن، امیدبخش و زندگی آفرین شاعر نسبت به این سازه پاک ازلی دارد.