واکاوی تطبیقی کهن الگوی آب در سروده‌های لمیعه عباس عماره و فروغ فرخزاد

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیّات وعلوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

doi
10.22126/jccl.2020.3622.1911
چکیده

آب، سازه ازلی طبیعت آغاز و دربرگیرنده مفاهیم ارجمندی همچون زایش، مرگ، تطهیر، رستخیز و باروری است. این سازه دیرین آفرینش، ازدیرباز در ادیان ملل، جایگاه ویژه ‏ای داشته است؛ از افکنده شدن پهلوان در آب و حیات جاودانه یافتن وی تا خویشکاری قدسی آب و نمود آن در قالب ایزد-بانوان نگهدار سبزینه، حیات و رستخیز. آنچه نگارش جستار حاضر را به­ عنوان یک ضرورت  در ذهن نگارندگان مطرح نموده عبارت است از: بازیابی نمود کهن­ الگوی آب و جایگاه و نقش این عنصر هستی­ بخش در سروده­ های دو شاعر برجسته معاصر عربی و  فارسی، فروغ فرخزاد و لمیعه عباس عماره. در گام نخست و تحلیل شاکله و چگونگی کاربست این عنصر حیاتی در اشعار دو شاعر در گام پسین. از این­رو نظر به اینکه هیچ جستاری به صورت مستقل یا تطبیقی و میان‏رشته‏ای دربارة لمیعه عباس عماره، شاعر عراقی معاصر نگاشته نشده است. نگارندگان این جستار کوشیده­اند تا در قالب خوانشی اسطوره‏گرا، کهن‏الگوی آب را مورد بررسی قرار دهند. رهیافت فرجامین جستار پیش‏رو حکایت از آن دارد که اندیشه­ های هر دو شاعر به­ گونه ژرف و شگرفی با آب در جایگاه ارجمندترین سازه طبیعت و گاهان هستی، پیوند خورده است. با این تفاوت­ که قالب‏ها و گونه‏ های کاربست آب در سروده‏های فروغ فرخزاد، نمایانگر دگردیسی آب و نمود منفی آن در اندیشه اوست؛ درحالی که  آب و نمادینگی آن در سروده ‏های لمیعه عباس عماره، حکایت از نگرش روشن، امیدبخش و زندگی‏ آفرین شاعر نسبت به این سازه پاک ازلی دارد.