شناسایی و تحلیل پیشرانهای کلیدی مؤثر بر توسعهی روستاهای در معرض خشکسالی (مطالعهی موردی: روستاهای حوضهی آبریز دریاچهی ارومیه)
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
2 دانشگاه پیام نور تهران
doi
چکیده
سازگاری با خشکسالی بنا به ماهیت پیچیدهی این پدیده، وابسته به عوامل متعدد اجتماعی، اقتصادی، زیستمحیطی، زیرساختی و مدیریتی است و فرآیند توسعهی روستاهای واقع در شرایط خشکسالی نیز وابسته به عوامل متعددی است که ناشی از شرایط خشکسالی است. خشک شدن دریاچهی ارومیه هم ضرورت و اهمیت سازگاری سکونتگاههای روستایی را با شرایط فعلی این دریاچه اجتنابناپذیر کرده است، لذا پژوهش حاضر با هدف اصلی شناسایی مؤلفههای کلیدی توسعهی روستایی در سطح روستاهای حوضهی آبریز دریاچهی ارومیه صورت گرفته است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی-اکتشافی و مبتنی بر اصول آیندهپژوهشی است. نتایج یافتههای پژوهش نشان داد که از مجموع 67 متغیر مؤثر بر مدیریت روستایی مبتنی بر خشکسالی دریاچهی ارومیه، 9 عامل بهعنوان پیشران کلیدی محسوب میشوند که عبارتاند از؛ کشت محصولات مقاوم به خشکسالی، آموزش و مهارتافزایی روستاییان، کنترل فرسایش خاک، توجه به تنوع معیشتی روستاییان، اجرای طرحهای آبخیزداری، استفاده از سیستم آبیاری بارانی و قطرهایی، جلب مشارکت روستاییان در اجرای طرحهای احیای دریاچهی ارومیه، بیمهی محصولات کشاورزی و دامی در برابر حوادث و مقابله با ریزگردها. در نهایت با توجه یافتههای پژوهش پیشنهاد میشود با اتخاذ رویکرد جامع اجتماعی، فنی و کشاورزی اقدام به تسهیل سازگاری روستاییان و سکونتگاههای آنها با شرایط خشکی دریاچهی ارومیه نمود.
