فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش بررسی معیارهای مؤثر بر وقوع سیلاب در منطقه گمیشان و ارائه راهکارهای پیشگیری با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است. در این مطالعه، 5 معیار کلی و 18 زیر معیار مؤثر بر ایجاد سیلاب در رودخانه گرگان و شهر گمیشان شناسایی و با روش AHP وزن‌دهی شد. سپس، با همپوشانی این معیارها در نرم‌افزار ArcMap، نقشه-های پهنه‌بندی خطر سیلاب تهیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که مهیارهای توپوگرافی (با وزن 0.555) و عوامل انسانی (با وزن 0.208) بیشترین تاثیر را در وقوع سیلاب دارند. نقشه‌های GIS، مناطق جنوب‌غربی و مرکزی گمیشان را به‌عنوان نواحی پرخطر مشخص کردند. همچنین، مشخص شد که مناطق پرخطر عمدتا در مجاور منابع آبی مانند رودخانه‌ها، تالاب‌ها و دریاها واقع شده‌اند. راهکارهای پیشنهادی شامل لایروبی و ساماندهی رودخانه، احداث کانال‌های انحرافی، اجرای زهکشی مناسب، تغییر کاربری اراضی در جهت کاهش رواناب و تقویت زیرساخت‌های شهری است. این راهکارها می‌توانند خطر سیلاب را کاهش داده و از خسارات جبران‌ناپذیر جلوگیری کنند.