صورت‌بندی برهان صدیقین ابن سینا در نجات بر پایه‌ی منطق محمولات مرتبه اول

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه تربیت مدرس / تهران

2 دانشیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه تربیت مدرس تهران

3 استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه تربیت مدرس تهران

doi
10.30497/ap.2013.43275
چکیده

طبق یک تعریف رایج، برهان صدیقین استدلالی است که در آن بدون فرض وجود ممکن (مخلوقات)، وجود واجب الوجود اثبات می‌شود. شیخ الرئیس مبتکر برهان صدیقین، تقریرهای متفاوتی را از این سبک برهان ارائه نموده است که از جمله‌ی آن‌ها تقریر موجود در کتاب نجات می‌باشد. نوشته‌ی حاضر درصدد است تا امکان اثبات اعتبار منطقی این تقریر را در منطق محمولات بررسی نماید و نیز اصولی را که برهان مذکور بر آن‌ها مبتنی است آشکار سازد. از این طریق روشن می‌شود که تقریر شیخ با ملاکی که خود وی برای براهین صدیقین معرفی می‌کند، تا چه میزان هم‌خوانی دارد. در این راستا ضمن ارائه‌ی بیان روشنی از تقریر نجات، اشکالات وارد بر برخی عبارات آن را طرح و جهت رفع آن‌ها پیشنهاداتی را در قالب عبارات جایگزین مطرح می‌نماییم. سپس با بیان مفاهیم و مقدماتی که استدلال در تقریر نجات بر آن‌ها مبتنی است، صورت‌بندی برهان را در زبان منطق محمولات مرتبه‌ی اول به همراه اثبات کامل آن ارائه می‌نماییم. در نهایت مطابقت مدل‌سازی پیشنهادی را با ملاک معرفی شده برای برهان صدیقین نشان خواهیم داد.