هویّت شخصی و جمعی و مؤلّفههای بارز آنها در شعر محمود درویش و قیصر امینپور
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرمآباد، خرمآباد، ایران
doi
10.22126/jccl.2020.5939.2205چکیده
محمود درویش و قیصر امینپور هر دو از شاعرانی هستند که در آثارشان هویّت - چه اجتماعی و چه فردی - رشد، بلوغ و تبلور ویژهای یافته است؛ تعهّد اجتماعی و معنابخشیدن به آرمانهای فرمی و ساختاری یک شعر، از اجزاء جدانشدنی شعر متعهّد بوده است؛ بهطوری که بسیاری از منتقدان هدف نهایی شعر را تحقّق همین تعهّد دانستهاند. وجود هویّتهای فردی و جمعی در شعر، زمینهساز بروز آرمانهای شخصی و اجتماعی میشود که شاعر بهوسیلۀ آنها همزادپنداری خود با جامعه و مخاطب خاص را بهنمایش میگذارد. محمود درویش و قیصر امینپور هردو از هویّتهای جمعی خود، برای حفظ ارزشهای جامعه و روحیۀ انقلابی، نهایت استفاده را بردهاند تا جایی که بسیاری از شاخصههای محتوایی آثارشان از زاویة دید این گرایش، قابل تحلیل و تطبیق است. عشق به وطن، مقاومت و مبارزه، نوستالژی جمعی، تاریخ یک ملّت و... از ارکان قابل لمس این نگاه است. درکنار این واکنش متعهّدانه، هویّت شخصی نیز توانسته خود را - نه در حدّ هویّتهای جمعی - پررنگ سازد؛ امّا بستر رشد و نموّ آن هرگز نتوانسته به طورکامل، خود را به شخص و روحیۀ فردی محدود سازد و شاعر همیشه در مسیر میل به اجتماع و خروج از هویّت شخصی گام برداشته است.