فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقد اجتماعی ادبیّات که آثار ادبی را روبنا و محصول امور زیربنایی مادّی می­داند، انعکاس مبتکرانة واقعیّت اجتماعى را وجه ممیزّة اثر ادبی می­داند. هوشنگ گلشیری نویسندة ایرانی، منسوب به حزب توده و بدر شاکر السّیّاب، شاعر عراقی جوان و نوگرای منسوب به کمونیسم، آثار فراوانی دارند که در حوزة نقد اجتماعی ادبیّات قابل ­بررسی است. ابتدا نقد جامعه­شناسی ادبیّات و مبانی آن، به­طور اجمالی تعریف شده؛ سپس با تکیه­ بر مبانی مکتب تطبیقی روسی و روش توصیفی - تحلیلی، رمان برّة گمشدة راعی اثر هوشنگ گلشیری و حفّار القبور سرودة بدر شاکر السّیّاب از دیدگاه نقد اجتماعی ادبیّات بررسی شده است. نتایج پژوهش، بیانگر این است که نویسنده و شاعر یادشده، صرف نظر از فاصلة زمانی - مکانی و باوجود تفاوت در دیدگاه و سلیقة فردی، به­دلیل تجربة شرایط یکسان، تکیه بر بیداری و آگاهی طبقاتی را به­مثابة راهکارهایی برای برون­رفت از مشکلات در پیش­گرفته­اند. گلشیری نیز با استفاده از گفتگوی کارناوالی و سیّاب با تکیه بر لایه­های متفاوت شعر نو، افزون بر نقد نظام سرمایه­داری و نمودهای آن؛ ازجمله استعمار و استثمار، آن­ها را مسبّب مشکلاتی همچون جنگ، بحران­های فردی - اجتماعی، فقر طبقات فرودست و استبداد داخلی حکومت­ها دانسته­اند که ادیبان را از نوید به آینده­ای روشن بازداشته است.