پارامترهای ناهمسانگردی سرعت موج بُرشی در پوسته فوقانی منطقه بم

نویسندگان

1 دانش‌آموخته زلزله شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

3 استادیار، گروه فیزیک زمین، مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2012.24839
چکیده

بررسی خواص ناهمسانگردی سرعت انتشار امواج لرزه‌ای اهمیت ویژه‌ای در دانش‌های زلزله‌شناسی و زمین‌شناسی دارد، زیرا که از این طریق، امکان دستیابی به راستای درز و ترک‌ها، درجه شکستگی‌ها و چگونگی میدان‌های تنش در پوسته، فراهم می‌شود. طی پژوهش‌های ده سال اخیر، بررسی ناهمسانگردی لرزه‌‌ای لایه‌‌های گوناگون زمین به یکی از موضوعات مهم در علوم زمین تبدیل شده است. اغلب کانی‌ها و مواد موجود در طبیعت، ناهمسانگرد هستند، به این معنا که خواص کشسانی آنها با جهت، تغییر می‌‌کند. چنانچه اندازة یک پارامتر در جهت‌های متفاوت اندازه‌گیری یکسان نباشد، در آن صورت منطقة مورد بررسی نسبت به این پارامتر، ناهمسانگرد خوانده می‌‌شود. در این پژوهش محاسبه پارامترهای ناهمسانگردی پوسته فوقانی منطقه بم با استفاده از جدایش موج بُرشیSg بر مبنای روش تینبای و همکاران (2004) صورت پذیرفته است. در این راستا از 310 لرزه‌نگاشت سه مولفه‌‌‌‌ای پسلرزه‌‌های مربوط به زمین‌لرزه 5 دی‌ماه 1382 بم ثبت شده در 15 ایستگاه شبکه لرزه‌نگاری موقت پ‍‍ژوهشگاه بین المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله مستقر در آن منطقه، استفاده شده است. نتایج به‌دست آمده حاکی از آن است که در پوسته فوقانی ناحیه بم دو راستای غالب ناهمسانگردی تشخیص داده می‌‌شود که یکی در راستای گسل بم و دیگری عمود بر آن است. بزرگی ناهمسانگردی محاسبه شده حدود 034/0 تا 1/0 ثانیه است.