فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فدرالیسم به‌عنوان یکی از نظام‌های حکمرانی سیاسی که قدرت را به‌صورت سرزمینی میان دو سطح مستقل حکومتی تقسیم می‌کند، در جوامع متنوع فرهنگی و قومی اهمیت ویژه‌ای دارد. در ایران با توجه به گستردگی جغرافیایی، تنوع قومی-مذهبی و موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، بررسی تأثیر شیوه حکمرانی فدرالیسم بر توان ژئوپلیتیکی کشور از ضرورت‌های اساسی سیاست‌گذاری ملی به‌ویژه در راستای حصول توسعه پایدار محسوب‌می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل رابطه میان اجرای فدرالیسم و ارتقای توان ژئوپلیتیکی ایران در سطح ملی است تا بتواند راهکارهای مؤثری برای بهبود مدیریت سرزمینی و افزایش قدرت ملی ارائه دهد. این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام‌شده است. گردآوری داده‌ها به‌روش ترکیبی کتابخانه‌ای و پیمایش دیدگاه نخبگانی در چارچوب روش شناسی کیو صورت پذیرفته‌است. نمونه پژوهش شامل گروهی از کارشناسان و صاحب‌نظران حوزه حکمرانی و ژئوپلیتیک است که با تحلیل داده‌های کیو، الگوهای ذهنی مختلف درباره تأثیر فدرالیسم بر توان ملی استخراج‌شده است. نتایج نشان‌می‌دهد سه الگوی ذهنی اصلی در میان شرکت‌کنندگان وجود دارد. الگوی نخست (به‌عنوان برجسته‌ترین دیدگاه) بر افزایش قدرت ملی، کاهش نگرش منفی نسبت به ایران بزرگ و تسهیل تحقق اهداف و چشم‌اندازهای کلان کشور در قالب حکمرانی فدرال مرکزی تأکید دارد؛ دو الگوی دیگر دیدگاه‌های متفاوتی درباره چالش‌ها و محدودیت‌های فدرالیسم مطرح کرده است. به‌طورکلی، یافته‌ها بیانگر این است که شیوه حکمرانی فدرالیسم می‌تواند با تمرکززدایی و تقویت خودمختاری منطقه‌ای، ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی ایران را بهبود بخشد و نقش مؤثری در ارتقای امنیت و توسعه پایدار کشور ایفا کند.