ادب عربی در آینه شعر فرخی سیستانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22126/jccl.2020.1462.1501
چکیده

یکی از جذّاب­ترین زمینه‌های مطالعه و پژوهش در ادبیّات مشرق­زمین، پرداختن به تأثیر متقابل آثار ادبی در زبان­های پارسی و عربی و به‌ویژه درون­مایه­های مشترک دیوان­های شعری پارسی و عربی است که از کهن­ترین مباحث ادبیّات تطبیقی و در عین حال از دشوارترین زمینه‌های پژوهش در این عرصه نیز به­شمار می­رود. در جستار فراروی که به­شیوة علمی – پژوهشی فراهم آمده، نگارنده کوشیده است که با روش تحلیلی - توصیفی و بر اساس مکتب فرانسه در ادبیّات تطبیقی، تأثیر شعر و ادب عربی را بر دیوان فرّخی سیستانی شاعر پارسی قرن پنجم هجری کاوش نماید. پژوهش حاضر، پس از پیشگفتار و پرداختن به سبک شعری فرّخی، به تأثیر قرآن و واژگان و نام‌های عربی بر دیوان وی اشاره­ای کوتاه نموده، سرانجام به مبحث تفصیلی مقاله، یعنی مقایسۀ نمونه‌های متعدّدی از اشعار و امثال عربی با اشعار فرّخی پرداخته‌ و ازجمله به این نتیجه رسیده است که فرّخی، در عین تأثیرپذیری از تعبیرها و تصاویر شعر و ادب عربی، شاعری خلّاق و مضمون­آفرین است؛ دیگر اینکه در ادبیّات مشرق­زمین و به­ویژه شعر فرّخی، فرهنگ غلبة قلم بر تیر و شمشیر که آرزوی انسان‌های فرهیختة عصر حاضر است، به­خوبی جلوه­گر شده است. امید، آنکه این کاوش­نامه، پیوند دیرین ادب پارسی و عربی را بیش از پیش بنماید و منبعی دیگر به منابع پژوهش­های تطبیقی بیفزاید.