امکانسنجی استفاده از انرژیهای پاک در مناطق خشک بر اساس آمار فضایی (مطالعهی موردی: شهرستان اسفراین)
نویسندگان
1 استادیار برنامه ریزی روستایی - دانشگاه حکیم سبزواری
2 استادیار سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی - دانشگاه حکیم سبزواری
3 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی روستایی - دانشگاه حکیم سبزواری
4 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی - دانشگاه حکیم سبزواری
doi
چکیده
روند مصرف انرژی در سالهای گذشته بسیار سریع و نگرانکننده بوده است. این روند در کشورهای درحالتوسعه و بهویژه در ایران بالاتر از میانگین جهانی است. یک واقعیت پذیرفتهشده برای جوامع بشری این است که انرژی موردنیاز دنیا بهسرعت رو به افزایش است و در حال حاضر منابع انرژی فسیلی ارزانقیمت نیز بهآرامی، اما بهطور یقین در چندین دههی دیگر به اتمام خواهد رسید. برای حفظ این منابع فسیلی باارزش برای نسلهای آتی و جلوگیری از خسارتهای زیستمحیطی ناشی از سوختن آنها و پاسخگویی به افزایش تقاضای روزافزون انرژی، راهی جز روی آوردن بشر به استفاده از انرژیهای پاک و تجدیدشونده باقی نمانده است. یکی از مهمترین مراحل استفاده از هر منبع انرژی تجدیدشونده، برآورد صحیح آن است. در این تحقیق ابتدا به بررسی عوامل مؤثر بر انرژی خورشیدی و بادی پرداخته شد. سپس با استفاده از نرمافزار GIS Arc و ابزار Solar میزان انرژی تابشی (تابش مستقیم و غیرمستقیم) و ساعات آفتابی در فصول مختلف و تمام سال برای روستاهای مختلف شهرستان اسفراین محاسبه شد. برای انرژی بادی نیز از دو پارامتر جهت و سرعت باد استفاده گردید. سپس با تهیهی نقشههای پتانسیلسنجی باد و تابش خورشیدی از طریق ابزارهای آمار فضایی، ناحیههایی که پتانسیل بالایی از نظر انرژیهای یادشده داشتند، شناسایی شدند. با استفاده از نقشههای تهیهشده به روش آمارههای فضایی، روستاهای واقع در مناطق شمال شرقی محدودهی موردمطالعه موقعیت بهتری جهت بهرهبرداری از انرژی تابش خورشیدی را دارند. بهطورکلی 2/7% از روستاهای منطقه شرایط مطلوبی جهت احداث نیروگاههای خورشیدی دارند. همچنین پتانسیلسنجی انرژی بادی نشان داد که حداکثر میزان پتانسیل انرژی یادشده در نواحی شمال، غرب و مرکزی منطقهی مطالعاتی است. نواحی شرقی شهرستان از کمترین پتانسیل انرژی بادی برخوردارند، بهطورکلی 36 % از منطقهی موردمطالعه دارای پتانسیل بسیار زیاد جهت استفاده از انرژی بادی هستند.