اثربخشی خاطرهپردازی بر سرزندگی ذهنی و همجوشی شناختی در سالمندان
نویسندگان
1 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22126/jap.2025.11582.1827چکیده
چکیدهزمینه: سرزندگی ذهنی و همجوشی شناختی با افکار و احساسات منفی از مسائل بارز روانشناختی در دوره سالمندی میباشند که تحت تأثیر مداخلات روانشناختی قرار میگیرند. بنابراین، این مطالعه با هدف تعیین میزان تأثیر خاطرهپردازی بر سرزندگی ذهنی و همجوشی شناختی در سالمندان انجام شد.روش: مطالعه حاضر نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه سالمندان مقیم سراها بود که از میان آنها یک سرا به طور در دسترس انتخاب شد. تعداد 32 نفر از سالمندان بر اساس معیارهای ورود به مطالعه انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارش شدند. شرکت کنندگان به مقیاس سرزندگی ذهنی رایان و فردریک و پرسشنامه همجوشی شناختی گیلاندرز و همکاران پاسخ دادند. خاطرهپردازی طی مدت دو ماه در 8 جلسه 60 دقیقهای هفتگی برگزار شد. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس تکمتغیره (آنکوا) در نرمافزار SPSS-26 تجزیه و تحلیل شدند. یافتهها: در پسآزمون، میانگین نمرات سرزندگی ذهنی افزایش و میانگین نمرات همجوشی شناختی کاهش یافت و بعد از کنترل اثر نمرات پیشآزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل از نظر متغیرهای فوق تفاوت معناداری مشاهده شد. بنابراین خاطرهپردازی بر بهبود سرزندگی ذهنی و کاهش همجوشی شناختی اثربخش بود (001/0>P). همچنین، جنسیت نقش معناداری در تفاوت نمرات دو گروه در پسآزمون نداشت (05/0<P).بحث و نتیجهگیری: خاطرهپردازی میتواند بهعنوان یک راهبرد مفید برای بهبود مسائل روانشناختی سالمندان مورد استفاده قرار گیرد. این نتیجه حاوی مضامین کاربردی در تدوین مداخلات مبتنی بر خاطرهپردازی در ارتقای سرزندگی ذهنی و کاهش همجوشی شناختی در سالمندان میباشد.