اثربخشی توانبخشی مبتنی بر تمرینات شناختی بر توجه، حافظه کاری، انعطاف‌پذیری، کنترل بازدارندگی و حافظه دیداری سالمندان

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.22126/jap.2025.11764.1843
چکیده

چکیده زمینه: سالمندی فرآیندی است که با تغییرات زیاد و متنوع، در بعد شناختی همراه است. بدیهی است که نقص و ضعف در این زمینه، منجر به اختلال در عملکرد روزمره فرد سالمند و تبعات جبران‌ناپذیر جسمی، روحی و اقتصادی خواهد شد. روش: بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی توانبخشی مبتنی بر تمرینات شناختی بر کارکردهای شناختی سالمندان انجام شد. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی، با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه پژوهشی شامل کلیه سالمندان ساکن منطقه 11 تهران بود. نمونه شامل 30 سالمند (10 زن و 5 مرد در هر گروه) بود که به صورت در دسترس و بر ‌اساس معیارهای ورود به مطالعه، انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه 15 نفره آزمایش و گواه، گمارش شدند. گروه آزمایش، بسته آموزشی مبتنی بر تمرینات شناختی پاول را در هشت جلسه هفتگی 45 دقیقه‌ای دریافت نمودند. ابزار پژوهش شامل آزمون‌های ادنبروک (نرم افزاری)، ویسکانسین (نرم افزاری)، استروب (نرم افزاری) و بنتون (کاغذ و قلم) بود. داده‎ها با تحلیل کوواریانس تک متغیره در نرم افزار SPSS نسخه 24 تجزیه و تحلیل شده‌اند.  یافته‌ها: نتایج نشان داد که در پس‌آزمون بین دو گروه در متغیرهای توجه، حافظه‌کاری، انعطاف‌پذیری شناختی، کنترل ‌بازدارندگی و حافظه‌دیداری، تفاوت معناداری وجود دارد. نتایج مبین آن است که توانبخشی مبتنی بر تمرینات شناختی موجب افزایش و بهبود کارکردهای شناختی سالمندان می‌شود. بحث و نتیجه‌گیری: بنابراین می‌توان از توانبخشی مبتنی بر تمرینات شناختی به عنوان یک روش مداخله‌ای مؤثر در بهبود کارکردهای شناختی سالمندان استفاده کرد.