«طاهر احمد مکی» و جایگاه او در ادبیات تطبیقی عربی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسیارشد تربیت مدرس، دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات عربی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22126/jccl.2019.1236چکیده
ادبیّات تطبیقی، مطالعة ادبیّات فراسوی مرزهای کشوری خاص و مطالعة روابط میان ادبیّات از یکسو و سایر قلمروهای دانش و معرفت مانند هنرها، فلسفه، تاریخ، علوم اجتماعی، علوم، دین و جز اینها ازسوی دیگر است. بهطور کلّی ادبیّات تطبیقی مقایسة ادبیّاتی با یک یا چند ادبیّات دیگر و مقایسة ادبیّات با سایر قلمروهای بیان انسان است. تأسیس اصول ادبیّات تطبیقی در کشورهای عربی با محمّد غنیمی هلال صورت گرفت. آنچه در این میان مهم است، مطرحشدن اندیشة ادبیّات تطبیقی اسلامی ازسوی نویسندگانی، چون اقبال لاهوری، طه ندا، مجیب مصری و بعد طاهر احمد مکّی است؛ نظریّهای که رهیافتی نوین در عرصة ادبیّات و نقد محسوب میشود و ملّتهای اسلامی را ازراه بررسی مناسبات آثار ادبی آنان، به یکدیگر نزدیکتر میسازد. طاهر احمد مکّی که بهمثابة بزرگترین نظریّهپرداز در این زمینه شناخته شده است، نقش قابل ملاحظهای در معرّفی آن ازراه آثار و دیدگاههای ارزشمند خود داشته است. وی همچنین باب نوینی را درزمینة مطالعات ادبیّات تطبیقی پایهگذاری کرد و پژوهش در حوزه ادبیّات تطبیقی را تنها براساس مکتب فرانسه مقبول ندانسته و به دیگر مکاتب ادبیّات تطبیقی، ازجمله مکتب آمریکایی، نیز پرداخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی درپی معرّفی طاهر احمد مکّی با معرّفی آثار و دیدگاه وی دربارة ادبیّات تطبیقی بهطور کلّی و ادبیّات تطبیقی اسلامی بهطور خاص است.