مقایسه تصمیم‌گیری پرخطر و توانایی همدلی در سالمندان مبتلا و غیر مبتلا به آلزایمر

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت ایران

2 گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت ایران

3 گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22126/jap.2025.11391.1817
چکیده

بالا­رفتن سن معمولاً با افزایش شیوع بیماری‌ها و اختلالات مزمن همراه است، که چالش­هایی را برای سالمندان به همراه دارد. بیماری آلزایمر یکی از اختلالات عصبی پیش‌رونده است که تأثیرات عمیقی بر حافظه، و توانایی‌های شناختی و هیجانی فرد دارد. این مطالعه باهدف مقایسه تصمیم­گیری پر­خطر و توانایی همدلی در سالمندان مبتلا به آلزایمر خفیف، متوسط و سالم انجام شد. طرح پژوهش حاضر از نوع علّی-مقایسه‌ای بود. جامعه آماری این پژوهش را سالمندان سالم و مبتلا به آلزایمر (65 سال به بالا) ساکن مراکز نگهداری سالمندان شهرستان رشت در سال 1402-1403 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 37 سالمند سالم، 31 سالمند مبتلا به آلزایمر خفیف، و 37 سالمند مبتلا به آلزایمر متوسط بودند که به روش نمونه­گیری در دسترس و بر اساس تشخیص متخصص و پرسش‌نامه کوتاه وضعیت ذهنی فولستین و مک هیو انتخاب شدند. جهت جمع­آوری داده­ها، از آزمون قمار آیوا و پرسش‌نامه بهره همدلی بارون-کوهن و ویل‌رایت استفاده شد. داده­ها با استفاده از تحلیل واریانس تک و چندمتغیری در نرم‌افزار SPSS نسخه 27 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین سه گروه از نظر تصمیم­گیری پرخطر تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>P)، اما در مؤلفه‌های توانایی همدلی، تنها در همدلی شناختی بین سه گروه تفاوت معناداری یافت شد (05/0>P). نتایج آزمون تعقیبی توکی نشان داد که افراد با آلزایمر متوسط در مقایسه با دو گروه دیگر تصمیم‌گیری‌های پرخطر بیشتری دارند و دو گروه دیگر تفاوت معناداری در این شاخص ندارند. همچنین مشخص شد افراد با آلزایمر متوسط همدلی شناختی بهتری در مقایسه با افراد با آلزایمر خفیف در شاخص همدلی شناختی دارند. این پژوهش، ضرورت توجه به نیازهای خاص بیماران آلزایمری و توسعه روش‌های مناسب برای بهبود کیفیت زندگی و تعاملات اجتماعی آن‌ها را مورد تأکید قرار می‌دهد.