رابطه اضطراب سلامت و ادراک بیماری با کیفیت زندگی سالمندان مقیم مراکز سالمندان: نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک شده

نویسندگان

1 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22126/jap.2025.11676.1832
چکیده

با رشد روزافزون جمعیت سالمندان و کاهش کیفیت زندگی ناشی از مشکلات جسمی، روانی و اجتماعی، لزوم بررسی عوامل مؤثر بر بهبود این وضعیت بیش از پیش احساس می‌شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه اضطراب سلامت و ادراک بیماری با کیفیت زندگی سالمندان مقیم مراکز سالمندان با نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک شده انجام شد. روش پژوهش حاضر، توصیفی-همبستگی با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری شامل تمامی سالمندان ساکن در مراکز نگهداری از سالمندان شهر اردبیل در پاییز سال 1403 بود. حجم نمونه نیز براساس روش نمونه‌گیری در دسترس 335 نفر انتخاب شدند که افراد به پرسش‌نامه‌های کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت، اضطراب سلامت سالکوسکیس و همکاران، ادراک بیماری بردبنت و همکاران و حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران پاسخ دادند. تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری و در نرم‌افزارهای SPSS نسخۀ 26 و Smart pls3 انجام شد. نتایج نشان داد که اضطراب سلامت و ادراک بیماری رابطۀ منفی و معنادار مستقیمی با کیفیت زندگی دارند. به‌علاوه­، حمایت اجتماعی ادراک شده نقش میانجی معناداری بین اضطراب سلامت و ادراک منفی از بیماری با کیفیت زندگی سالمندان ایفا می‌کند. بدین ترتیب که اضطراب سلامت و ادراک منفی از بیماری هر دو رابطه منفی معناداری با حمایت اجتماعی ادراک شده دارند، که به نوبه خود رابطه مثبت معناداری با کیفیت زندگی دارد. بنابراین، طراحی و اجرای مداخلات روانی-اجتماعی مبتنی بر ارتقای این مؤلفه‌ها می‌تواند نقش محوری در ارتقای و کیفیت زندگی سالمندان ایفا نماید.