رابطه بین نگرش به سالمندی و احساس تنهایی از طریق نقش میانجی تاب‌آوری و عزت نفس در سالمندان ایرانی

نویسندگان

1 گروه روان شناس رشد و بالینی طول عمر، دانشگاه زیگن، زیگن، آلمان

2 گروه روان‌شناسی،دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه رازی،کرمانشاه،ایران

3 گروه روان‌شناسی،دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه رازی،کرمانشاه،ایران

4 گروه روان‌شناسی بالینی و روان‌زیست‌شناسی، دانشگاه بارسلونا، بارسلونا، اسپانیا

doi
10.22126/jap.2025.11692.1833
چکیده

نگرش افراد نسبت به سالمندی نقش مهمی در کیفیت زندگی آنها دارد و به‌ویژه می‌تواند در کاهش احساس تنهایی مؤثر باشد. عوامل روان‌شناختی مانند تاب‌آوری و عزت‌نفس ممکن است به عنوان میانجی‌های مؤثری در کاهش اثرات منفی تغییرات ناشی از سالمندی بر احساس تنهایی عمل کنند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه‌ی نگرش نسبت به سالمندی و احساس تنهایی، با نقش میانجی تاب‌آوری و عزت‌نفس، در سالمندان ۶۰ سال به بالا در ایران انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی‌‌-همبستگی بوده و از مدل‌یابی معادلات ساختاری بهره گرفته است. جامعه‌ آماری شامل سالمندان ساکن استان کرمانشاه در سال 1403 بود و نمونه‌ای شامل ۳۲۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد. داده‌ها به صورت حضوری و با پرسش‌نامه‌های استاندارد گردآوری شد که شامل مقیاس نگرش به سالمندی لیدلاو و همکاران، مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون، مقیاس عزت‌نفس روزنبرگ و مقیاس تنهایی UCLA بودند. داده‌های جمع‌آوری‌شده با نرم‌افزارهای SPSS-26 وAMOS-24 تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که نگرش مثبت‌تر به سالمندی با احساس تنهایی کمتر ارتباط دارد. این رابطه هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق میانجی‌گری تاب‌آوری و عزت‌نفس مشاهده شد. تاب‌آوری و عزت‌نفس نقش میانجی معناداری در رابطه‌ بین نگرش نسبت به سالمندی و احساس تنهایی ایفا کردند. اگرچه برای بررسی مسیر علّی، مطالعات طولی مورد نیاز است، اما نتایج این پژوهش بر اهمیت تقویت عوامل روان‌شناختی مانند تاب‌آوری و عزت‌نفس و نیز پرورش نگرش مثبت به سالمندی به عنوان راهبردهایی کلیدی برای کاهش انزوای اجتماعی در سالمندان تأکید دارد. این یافته‌ها می‌توانند بینش‌های ارزشمندی برای تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های حمایتی و جامع در جهت کاهش احساس تنهایی در سالمندان ارائه دهند.