رابطه فعالیت بدنی، ناتوانی ناشی از درد و ادراک بدنی با علائم افسردگی در سالمندان: نقش میانجی کیفیت زندگی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، موسسه آموزش عالی فیض الاسلام، خمینی شهر، اصفهان، ایران

3 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، موسسه آموزش عالی فیض الاسلام، خمینی شهر، اصفهان، ایران

doi
10.22126/jap.2025.10831.1807
چکیده

امروزه افسردگی از شایع­ترین اختلالات روانی و معضل قوی در زندگی سالمندان است که می‌تواند تحت ‌تأثیر کیفیت زندگی و دیگر ویژگی­های جسمی و روانی سالمند را تحت ‌تأثیر قرار دهد. بنابراین، هدف پژوهش حاضر پیش‌بینی علائم افسردگی با توجه ‌به فعالیت بدنی، ناتوانی ناشی از درد و ادراک بدنی با میانجیگری کیفیت زندگی بود. این پژوهش یک مطالعه توصیفی بود که با روش مدلیابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی سالمندان بالای 60 سال بود که از میان آنها تعداد‌‌ 300 نفربه عنوان نمونه آماری با روش نمونه‌گیری در دسترس در باغ تجربه شهر اصفهان در سال 1402 انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل‌ پرسش‌نامه علائم افسردگی یاساویج و همکاران، فعالیت بدنی واشبورن و همکاران، ناتوانی ناشی از درد ملزاک، ادراک بدنی کش و همکاران و کیفیت زندگی دیگو و همکاران بود. تحلیل داده‌ها با روش مدل­یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار ‌‌ AMOS-23و SPSS-23 انجام شد. نتایج نشان داد که مدل علّی برازش مطلوبی در نمونه مورد مطالعه دارد (05/0>p). همچنین یافته‌ها نشان داد بین فعالیت بدنی، ناتوانی ناشی از درد و ادراک بدنی از طریق کیفیت زندگی با علائم افسردگی در سالمندان رابطه غیرمستقیم دارند (05/0>p). بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر هر چه سالمندان زندگی پر تحرک‌تر و فعال‌تر داشته باشند، میزان ادراک بدنی بهتر و ناتوانی ناشی از درد کمتر و سلامت روانی و کیفیت زندگی بهتری را تجربه می‌کنند. بنابراین توصیه می‌شود برنامه‌ریزان سلامت سالمندان برنامه‌ها و امکاناتی را برای ارتقای فعالیت بدنی در این گروه‌ها فراهم کنند. همچنین ورزش سبک و فعالیت بدنی منظم باید به‌عنوان روشی کم هزینه و سالم برای جلوگیری از بروز مشکلات مربوط به سالمندان مورد توجه قرار گیرد که باعث بهبود و توسعه جنبه‌های مختلف کیفیت زندگی می‌شود.