اثر نرخ هزینه تامین مالی بر سرمایهگذاری بنگاههای تولیدی در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه سیاستهای پولی و ارزی، پژوهشکده پولی و بانکی، تهران، ایران
doi
10.48311/ecor.2025.27939چکیده
با توجه به بانک محور بودن نظام تأمین مالی در ایران، نرخ هزینه تأمین سرمایه در ایران تا حدود زیادی به نرخ سود تسهیلات بانکی وابسته است که اولاً، به صورت دستوری تعیین میشود و ثانیاً، در برخی دورهها پایینتر از تورم بوده است. سؤالی که در این شرایط اهمیت دارد، این است که: آیا نرخ هزینه تأمین مالی، در این شرایط میتواند بر روی تغییرات سرمایهگذاری شرکتی مؤثر باشد یا خیر؟ برای پاسخ به این سؤال از دادههای صورتهای مالی ۴۰۱ شرکت در بازه ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۲ و در قالب برآورد مدل رگرسیون پانل پویا GMM استفاده شده است. براساس نتایج بهدست آمده از برآورد کلی نرخ هزینه تأمین مالی، اثر منفی و معنیداری بر روی نرخ سرمایهگذاری شرکتها دارد؛ اما برآوردهای بیشتر، نشان میدهد که این اثرگذاری مربوطبه دورههایی است که نرخ هزینه تأمین مالی بهصورت حقیقی مثبت است و در دورههایی که نرخ بهره حقیقی منفی است، این اثر معنیدار مشاهده نمیشود. بنابراین، سیاست گذار باید درنظر داشته باشد که اثرگذاری تغییر نرخ بانکی بر بخش حقیقی از کانال سرمایهگذاری، به مثبت یا منفی بودن نرخ حقیقی بستگی دارد. به علاوه، یافتهها نشان میدهد، اثر نرخ تأمین مالی بر روی سرمایهگذاری بر روی داراییهای ثابت (ماشینالات، زمین و ساختمان) کمتر از سرمایهگذاریهای بر روی دارایی مالی است.