بررسی کارایی مدلهای چرخش رژیم در بازار ارز با رویکرد عامل بنیان و لحاظ ناهمگنی رفتاری عاملان اقتصادی در ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکترای اقتصاد، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران
3 استاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
4 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.48311/ecor.2025.27944چکیده
در پی ناتوانی مدلسازیهای متداول اقتصادی در توضیح نوسانات نرخ ارز، بعد از بحران جهانی 2008 مدلسازی عامل بنیان مدنظر محققان اقتصادی قرار گرفته است. از ویژگیهای این مدلسازی نوین، تحلیل رفتارها و دیدگاههای متفاوت کارگزاران اقتصادی بهجای رفتار کارگزار نمونه و جایگزینی فرض عقلانیت کامل با عقلانیت محدود میباشد. با توجه به ادبیات موضوع یاد شده، در این مطالعه، با وارد کردن دیدگاههای متفاوت کارگزاران درخصوص رفتار نرخ ارز، تحلیل پویایی های نوسانات نرخ ارز اقتصاد ایران با دقت بیشتری ارائه، و به بررسی چگونگی سازوکار انتقال انتظارات در بازار ارز پرداخته شده است. در این راستا، کارآیی سه مدل چرخش رژیم را در برآورد ناهمگنی رفتاری در بازار ارز مقایسه میشود. این سه مدل کارگزاران ناهمگن رفتاری، عناصر متفاوتی را در مدلهای چرخش رژیم با مکانیزمهای مختلف قرار میدهند. مدل اول، چرخش استراتژی کارگزاران را به عنوان تابعی از عملکرد نسبی گذشته در نظر میگیرد. در مدل دوم، با استفاده از رویکرد رگرسیون انتقال هموار، امکان تغییر استراتژیهای کارگزاران برمبنای متغیرهای بنیادی اقتصاد کلان بررسی شده است و درنهایت، مدل سوم، باورهای ناهمگن کارگزاران را به فرایند مارکوف سوئیچینگ وابسته میداند. یافتههای این پژوهش، نشان میدهد، ناهمگنی رفتاری در استراتژیهای مبادله مبادلهکنندگان در بازار ارز، میتواند نوسانات مازاد در بازار ارز را به خوبی توضیح دهد. بررسی کارآیی مدلهای چرخش رژیم بهکارگرفته شده نیز نشان میدهد، مدل رگرسیون انتقال هموار در میان مدلهای بهکارگرفته شده، بهترین کارآیی تخمین دروننمونهای را دارد.