محاسبه ردپای آب مجازی در تجارت با شرکای تجاری عمده اقتصاد ایران: رهیافت داده-ستانده

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرمان، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 گروه اقتصاد، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

4 گروه اقتصاد، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرمان، ایران

doi
10.48311/ecor.2025.27947
چکیده

این مقاله، به بررسی رد پای آب مجازی در تجارت بین ­المللی با شرکای تجاری عمده اقتصاد ایران و تحلیل آن از طریق رویکرد داده-ستانده می ­پردازد. بدین منظور، با استفاده از داده ­های سال 1400، مقدار آب مصرفی بخش ­های مختلف اقتصادی ایران و اثرات تجارت بر مدیریت منابع آبی مورد محاسبه قرار گرفته است. نتایج نشان می­ دهد که ایران، به دلیل محدودیت­ های آبی، واردکننده خالص آب مجازی است؛ به این معنا که مقدار آب مورد نیاز برای تولید محصولات وارداتی بیشتر از مقدار آبی است که برای تولیدات محصولات صادراتی استفاده می­شود. بیشترین مصرف آب مربوط به بخش کشاورزی است که در حدود 90 درصد از منابع آبی کشور را به‎ خود اختصاص داده است. این مطالعه، بر نقش کشورهای شریک تجاری ایران مانند چین، امارات و عراق در واردات و صادرات آب مجازی تأکید دارد و به سیاست گذاران پیشنهاد می ­کند تا با توجه به محدودیت منابع آبی، راهکارهایی برای بهبود بهره­ وری آب و مدیریت پایدار تجارت بین‌المللی ارائه دهند.