تبیین پدیدارشناسانه سالمندی موفق: یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 گروه روان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

4 دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22126/jap.2024.10236.1758
چکیده

با توجه به پیش‌‏بینی سازمان جهانی بهداشت و نیز تحلیل آمارهای جمعیت‌شناختی، پدیده سالمندی یکی از چالش‏های پیش‌‏رو برای جامعه ایران محسوب می‌شود، بنابراین حرکت در مسیر سالمندی موفق یک ضرورت محسوب می‌شود. از این‌رو، هدف این پژوهش تبیین پدیدارشناسانه سالمندی موفق مردان براساس تجربه زیسته آنها می‌باشد. روش پژوهش، کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون بود. جامعه مورد پژوهش شامل سالمندان مرد بالای 60 سال ساکن دو کلان‌شهر تهران و کرج بود. 18 نفر سالمند موفق به عنوان نمونه با روش نمونه‌گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‏ها با استفاده از مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته جمع‌‏آوری و برای تحلیل آنها از روش 7 مرحله‏ای کلایزی استفاده شد. یافته‌‏های حاصل از مصاحبه‏‌ها در 5 مضمون اصلی (خصوصیات فردی، اجتماعی، خانوادگی، خودمراقبتی و احساس حمایت) و 21 مضمون فرعی استخراج و طبقه‌بندی شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد سالمندان موفق ویژگی‏های فردی همچون مسئولیت‌پذیری، متعهدبودن، صبوری، انعطاف‌پذیری، اجتماعی بودن، هدفمندی، توانمندی و عدم وابستگی را دارند. همچنین آنها از نظر اجتماعی افراد اثرگذاری هستند، مورد پذیرش اجتماعی می‌باشند و از نظر عاطفی احساس تنهایی نمی‌کنند، دارای روابط خانوادگی گرم و تحت حمایت مالی خانواده می‌باشند، خود مراقبتی جسمی، معنوی، روانی و اجتماعی مناسب از خود دارند، احساس می‌کنند تحت حمایت اجتماع و دولت هستند، و از نظر اقتصادی و بهداشتی درمانی هم حمایت می‌شوند. طبق نتایج این پژوهش، برای داشتن سالمندی موفق باید خود مراقبتی‌های جسمی، معنوی، روحی و روانی در افراد جدی گرفته شود و همچنین حمایت‌های اقتصادی، اجتماعی و درمانی از آنها وجود داشته باشد.