نقش سرمایه گذاری R&D در اقتصاد ایران در داده-ستانده پویا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری توسعه اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.48311/ecor.2025.24052چکیده
تحقیق و توسعه (R&D)، فعالیت خلاقانه برای افزایش ذخایر دانش جهت ارتقاء کمیت و کیفیت تولید است. امروزه که اقتصاد جهان به ایده های دانش بنیان روی آورده، سرمایهگذاری R&D یکی از ابزارهای سیاستی دولتها و شرکتها برای پشبرد اهداف رشد و توسعه اقتصادی شده است. در این پژوهش، با توجه به اهمیت سرمایه گذاری R&D در برنامههای توسعه اقتصادی، اثر آن بر میزان سرمایه لازم برای اهداف اقتصادی بررسی میشود. مدل بهکار رفته در این پژوهش، مدل داده-ستانده پویا است که در آن، سرمایه ماهیت درونزا دارد و نهاده تولید دوره بعد است. به این ترتیب، در پیشبینی متغیرهای مهم اقتصادی (مانند سرمایه ثابت لازم برای دستیابی به اهداف برنامهریزی شده) و الگوی رشد اقتصادی کاربرد دارد. فرض میشود، نتیجه سرمایهگذاری R&D ظهور یک فناوری جدید یا بهبود فناوری قدیمی است. تخصیص سرمایه به واحدهای R&D در هر بخش باعث میشود، سرمایهگذاری لازم برای تحقق اهداف برنامه ششم توسعه کاهش یابد. این کاهش سرمایهگذاری لازم برای تحقق رشد هدفگذاری شده براساس آمار سرمایه گذاری سال 1395 بالغ بر 18 درصد است. اگر میزان سرمایه گذاری R&D در هر بخش تا معادل دو درصد تولید همان بخش افزایش یابد، کاهش میزان سرمایه لازم تا 53 درصد میرسد. برای دستیابی به اهداف اقتصادی در افق زمانی کوتاهتر لازم است، منابع واحدهای R&D افزایش یابد. در این راستا ضرورت دارد، سیاستها و تسهیلگریهایی از جهت حمایت مالی و حقوقی از این دست انجام بگیرد تا دستاوردهای سرمایهگذاری R&D سریعتر و با پیامدهای مثبت بیشتری محقق شود.