نابرابری درآمدی و پیامدهای آن بر سبد دارایی‌ بانک مرکزی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

3 استاد، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

4 دانشیار، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

doi
10.48311/ecor.2025.24059
چکیده

نابرابری درآمدی، یکی از چالش‌های اساسی اقتصادی در کشورهای در حال توسعه، بویژه ایران، است که می‌تواند به نارضایتی اجتماعی و بحران‌های اقتصادی منجر شود. بانک مرکزی به‌عنوان نهاد سیاستگذار پولی، نقش مهمی در مدیریت و کاهش نابرابری دارد. این مطالعه با هدف تحلیل و ارزیابی ظرفیت‌های بانک مرکزی در کاهش نابرابری درآمدی، تأثیر نابرابری بر تقاضای دارایی‌های مختلف بانک مرکزی شامل ارز، طلا، پول و اوراق بهادار را با استفاده از روش رگرسیون چندک و داده‌های سال‌های 1350 تا 1402 بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهد که نابرابری درآمدی، تأثیرات ناهمگونی بر تقاضای دارایی‌های بانک مرکزی دارد؛ به‌طوری‌که در دهک‌های پایین درآمدی، افزایش نابرابری منجر به افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن مانند طلا و ارز می‌شود، اما در دهک‌های بالاتر، این تقاضا کاهش می‌یابد. ذخایر ارزی و طلا نقش کلیدی در تقویت نظام مالی و مدیریت نوسانات اقتصادی ایفا می‌کنند، درحالی‌که اوراق بهادار و پول، ابزارهای مؤثری در کنترل نقدینگی و نرخ بهره هستند. سیاست‌های بانک مرکزی مانند تنظیم نرخ بهره و تسهیل اعتبار، می‌تواند به کاهش نابرابری و بهبود توزیع درآمد کمک کند. این پژوهش بر اهمیت بهینه‌سازی مدیریت دارایی‌ها و توجه به ملاحظات اجتماعی در سیاستگذاری‌های اقتصادی برای افزایش رفاه عمومی و کاهش نابرابری تأکید دارد. چنانچه، برنامه‌های حمایتی و تسهیلات مالی می‌توانند به ایجاد فرصت‌های شغلی و رشد اقتصادی در مناطق محروم کمک کنند.