رابطه نیازهای بنیادین روان‌شناختی و رفتارهای ارتقادهنده سلامت با اضطراب سلامت در زنان سالمند: نقش میانجی تاب‌آوری

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22126/jap.2024.9766.1740
چکیده

سالمندی یکی از مهمترین مراحل زندگی انسان است که در آن، سالمند با طیف وسیعی از تغییرات بخصوص در حیطه سلامتی جسمانی و روان‌شناختی مواجه می‌شود. اضطراب سلامت در افراد به خصوص در سالمندان می‌تواند تأثیرات نامطلوبی داشته باشد که بررسی عوامل تأثیرگذار بر آن اهمیت پیدا می‌کند. بنابراین این پژوهش با هدف بررسی رابطه نیازهای بنیادین روان‌شناختی و رفتارهای ارتقادهنده سلامت با اضطراب سلامت در سالمندان با میانجی‌گری تاب‌آوری انجام شد. روش مطالعه حاضر توصیفی از نوع همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه زنان سالمند ساکن در شهر تبریز در بهار 1402 بود که از میان آنها تعداد 220 سالمند به روش نمونه‌گیری دردسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای اندازه‌گیری شامل مقیـاس تاب‌آوری کونـور و دیویدسـون، پرسش‌نامه نیازهای بنیادین روان‌شناختی، پرسش‌نامه رفتارهای ارتقادهنده سلامت و پرسش‌نامه اضطراب سلامت بود. داده‏های جمع‌آوری شده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون با کمک نرم‌افزار SPSS نسخه 23 و با استفاده از تحلیل مسیر به وسیله نرم‌افزار Lisrel نسخه 8.8 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که نیازهای بنیادین روان‌شناختی (خودمختاری، شایستگی و ارتباط) با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه منفی دارد، رفتارهای ارتقادهنده سلامت (تغذیه، فعالیت بدنی، مسئولیت‌پذیری در مورد سلامت، مدیریت استرس، روابط بین‌فردی و رشد معنوی) با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه منفی دارد. تاب‌آوری با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه منفی دارد. همچنین نیازهای بنیادین روان‌شناختی از طریق تاب‌آوری با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه دارد و رفتارهای ارتقادهنده سلامت از طریق تاب‌آوری با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه دارد. بنابراین نتیجه‌گیری می‌شود که با افزایش تاب‌آوری در سالمندان و برآورده کردن نیازهای روان‌شناختی و آموزش رفتارهای ارتقادهنده سلامت می‌توان از افزایش اضطراب سلامت پیش‌گیری کرد.