پیش‌بینی افت شناختی مرتبط با سن و کارکردهای اجرایی بر اساس انزوای اجتماعی، فعالیت جسمانی و عادات تغذیه‌ایی در سالمندان

نویسندگان

1 گروه روانشناسی شناختی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22126/jap.2024.9518.1727
چکیده

عوامل اجتماعی و رفتارهای مرتبط با سلامت از جمله فعالیت جسمانی و تغذیه نقش مهمی در وضعیت توانایی‌های شناختی در سالمندان دارند. بنابراین این مطالعه با هدف بررسی نقش انزوای اجتماعی، فعالیت جسمانی و عادات تغذیه‌ای در پیش‌بینی افت شناختی مرتبط با سن و نارسایی کارکردهای اجرایی در سالمندان انجام شد. طرح پژوهش، توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی زنان و مردان سالمند سراهای سالمندان شهر تهران در سال 1401 بود که از بین آنها، 258 نفر بر اساس فرمول نمونه‌گیری تاباچنیک و فیدل به روش در دسترس انتخاب شدند و به معاینه مختصر وضعیت شناختی فولستاین و همکاران، مقیاس نارسایی کارکردهای اجرایی بارکلی، مقیاس شبکه اجتماعی لوبن، مقیاس فعالیت جسمانی سالمندان واشبورن و همکاران و ارزیابی مختصر وضعیت تغذیه‌ای گایگاز و همکاران پاسخ دادند. داده‎‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه با نرم‌افزار  SPSS-26 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد فعالیت جسمانی و عادات تغذیه‌ای با افت شناختی و نارسایی کارکردهای اجرایی رابطه منفی و معنی‌دار دارند (001/0>P). انزوای اجتماعی با افت شناختی و نارسایی کارکردهای اجرایی رابطه معنی‌دار نداشت (05/0<P). به‌علاوه، متغیر فعالیت جسمانی به میزان 20 درصد افت شناختی سالمندان و متغیر عادات تغذیه‌ای به میزان 14 درصد نارسایی کارکردهای اجرایی سالمندان را پیش‌بینی کرد (001/0>P). نتیجه‌گیری می‌شود که فعالیت جسمانی مناسب و برخورداری از الگوی تغذیه مطلوب می‌تواند با کاهش نارسایی‎‌های شناختی در سالمندان همراه باشد. این نتیجه حاوی مضامین کاربردی در تدوین برنامه‌های پیشگیرانه و مداخله‌ای در بهبود توانایی شناختی سالمندان می‌باشد.