فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

براساس آیات سوره قصص حضرت­موسی(ع) هنگام دفاع از شیعه خود در یک درگیری فردی قبطی را به قتل رساند. محققان ضمن اشاره به مشروع بودن دفاع آن­حضرت، در تفسیر این قتل سه دیدگاه ارائه کرده­اند: «ترک اولی یا ارتکاب قتل خطایی بدون هیچ گناهی»، «ارتکاب قتل خطایی همراه با گناه صغیره» و «ارتکاب قتل عمدیِ به­حق». بررسی مستندات نشان می­دهد نقطه مشترک بین این دیدگاه­ها «دخالت بیش از حد پیش­فرض­های متعدد» و «نادیده گرفتن ظرایف کلمات قرآنی داستان» است. بر همین اساس «بازخوانی دیدگاه اندیشمندان پیراموان این داستان و کشف نقاط قوت و ضعف آنها» و «فهم دقیق داستان­های قرآن بر اساس نکات ظریف به­کاررفته در آنها» ضرورت بررسی این داستان را روشن می­کند. تحلیل آیات قرآن و بررسی انتقادی دیدگاه­های مذکور نشان می­دهد: اولا: درگیری بین فرد شیعه و قبطی به­قدری خشونت­آمیز بود که احتمال قتل هر کدام از آنان وجود داشت؛ ثانیاً: در این جریان موسی(ع) غضبناک نبود؛ ثالثاً: ضربه وارد شده از جانب وی فی نفسه قابلیت کشتن داشته است؛ رابعاً: ادله وقوع خطایی این قتل از جهاتی قابل تأمل هستند. این در حالی است که قتل آگاهانه در راستای دفاع مشروع علاوه بر داشتن مقتضی، مبتلا به مانعی هم نیست.