بازیابی عناصر زبرزنجیری در قرآن و بررسی ارتباط آن با معنا در سطح جمله
نویسندگان
1 دانشیار گروه آموزشی زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 استادیار گروه آموزش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.22067/jquran.2025.89970.1749چکیده
عناصر زبرزنجیری شامل آن دسته از نشانههایی است که فراتر از الفاظ میتواند در معنای مراد گوینده از میان چند معنا یا تشخیص و کشف معنای صحیح، مؤثر باشد. همانگونه که از معنا میتوان عناصر زبرزنجیری را دریافت، خود معنا نیز با بهکارگیری این عناصر بهتر القا میشود. گرچه قرآن به صورت متن در اختیار ما قرار گرفته، ازآنرو که کلامی قصدگراست، معانی آن یقیناً میتواند در بازیابی عناصر زبرزنجیری آیات مؤثر باشد؛ متقابلاً درک و بهرهگیری از این عناصر میتواند در تعیین معنای مراد مؤثر باشد. این پژوهش کتابخانهای بهروش توصیفیتحلیلی با تکیه بر مختصات سه عنصر زبرزنجیری؛ شامل تکیه و آهنگ و درنگ، نسبت به تطبیق آنها با نمونههایی از آیات قرآن کریم در سطح جمله پرداخته و به این نتیجه دست یافته است که میتوان باتوجهبه محل تکیه در سطح جملات، آهنگ کلام و محل وقف و سکت، معنای صحیح را از دو معنای محتمل به دست آورد و باتوجهبه معنای آیه دریافت که محل تکیه در سطح جملات کجاست، آهنگ کلام به چه صورت و محل وقف و سکت در کدام موضع است. اهمیت این جستار ازاینروست که تاکنون در هیچ نظر تفسیری یا پژوهشی، عناصر زبرزنجیری برای تشخیص معنای آیه بررسی یا پیشنهاد نشده است.