بررسی تأثیر قیمت نفت، فلزات و مواد اولیۀ کشاورزی در بازار جهانی بر اقتصاد ایران با استفاده از مدل GVAR

نویسندگان

1 این مقاله بخشی از رسالۀ دکتری سیمین اکبری دهباغی، استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، واحد صحنه، دانشگاه آزاد اسلامی، صحنه، ایران

2 استاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/25.1.139
چکیده

در دهه ‏های اخیر، تحولاتِ ساختاریِ اقتصاد جهانی، سبب وابستگی هرچه بیشتر اقتصادها و تأثیرپذیری آ‌ن‌ها از یکدیگر شده است. همکاری‌های اقتصادی می‌تواند با گسترش مبادلات تجاری، منجر به افزایش صرفه‌های ناشی از مقیاس، انتقال تکنولوژی و درنتیجه، بهبود رفاه اقتصادی شود. یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های چرخه‌های تولید و تجارت در کشورها، الگوهای حرکت هم‌زمان تولید، تورم، نرخ بهره و قیمت دارایی‌های واقعی است. در همین راستا، تأثیر شوک‌های متغیرهای جهانی در قیمت‌های جهانی نفت، فلزات و مواد خام کشاورزی بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران ازجمله: نرخ واقعی ارز، تورم، نرخ بهره و تولید واقعی در قالب یک مدل جهانی، مورد بررسی قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، مدل‌سازی جهانی اقتصاد ایران با استفاده از داده‌های فصلی اقتصاد ایران و شرکای تجاری آن از جمله: چین، هند، روسیه، کره جنوبی، ترکیه و اتحادیه اروپا (اتریش، فنلاند، فرانسه، آلمان، ایتالیا، اسپانیا و هلند) از سال 2001 تا 2022 و مدل خودرگرسیون برداری جهانی (GVAR) انجام شده است. نتایج، حاکی از تأثیرات تورمی تکانه‌های مثبت در متغیرهای جهانی و خارجی بر تورم ایران و کاهش نرخ واقعی ارز است. تنها تکانه‌های قیمت فلزات اساسی بر تولید واقعی، تأثیر مثبت و معناداری داشت، درحالی که برای سایر متغیرها، تأثیر معنی‌داری مشاهده نشد. درنهایت، مشخص شد که سیاست‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، فراتر از درآمدهای ارزی افزایش یافته است و درنتیجه، افزایش قیمت جهانی نامتقارن بود، که افزایش درآمدهای نفتی، منجر به سیاست کنترل تورم شد، درحالی‌که افزایش سایر درآمدها، منجر به سیاست توسعۀ رشد اقتصادی گردید