بررسی مبانی قرآنی اعتقاد به چشمزخم
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.22067/jquran.2023.82212.1515چکیده
یکی از باورهای رایج میان مردم، اعتقاد به تأثیر چشمزخم است. از دیرباز، برخی این باور را در زمرهٔ باورهای خرافی دانستهاند که مبنای عقلی و شرعی ندارد و برخی دیگر، آن را باوری برخاسته از شرع دانستهاند که مخالفتی با مبانی عقلی ندارد و ازاینرو، وجهی برای مخالفت با آن نیست و برای اثبات ادعای خود به برخی از آیات قرآن تمسک جستهاند.در این نوشتار، با روش توصیفی و تحلیلی، دلایل قرآنی باور به چشمزخم از لابهلای متون تفسیر، تاریخ و کلام اسلامی، استخراج و دلالت آنها بر مقصود بررسی میشود تا مشخص شود آیا بر پایهٔ آیات قرآنی میتوان به حقانیت این باور استدلال کرد یا خیر؟هیچیک از آیات ادعاشده دلالتی بر صحت باور به چشمزخم ندارند، بلکه باورهای پیشاتفسیریِ مفسران دربارهٔ تأثیر چشمزخم بر تفسیر آنها از آیات قرآنی سایه افکنده است. از سویی، هیچ روایت تفسیری معتبری دربارهٔ شأن نزول آیات ادعاشده یا تفسیر این آیات بهنحوی که مرتبط با چشمزخم باشد و نیز روایت یا دلیل معتبری که نشان دهد خواندن یا همراهداشتن برخی از آیات ادعاشده سبب جلوگیری از چشمزخم میشود، یافت نشد.