بررسی وضعیت قدیمیترین نسخۀ شناختهشدۀ غیرموجودِ کتابهای سلیم
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران
doi
10.22067/jquran.2023.79780.1419چکیده
از دیرباز مناقشاتی دربارۀ صحت و اعتبار احادیث کتابهای منسوب به سلیم که متونی روایی با موضوعات تاریخیکلامی است، وجود داشته است. لازم است پژوهشهایی راجع به نسخههای خطی این کتاب انجام شود؛ چه کتابهای کنونی سلیم جعلی باشد و چه حتی شخصیت سلیم هویت تاریخی نداشته باشد. با بررسی جدیدی که در سال 1399ش انجام شد، 49نسخهٔ فیزیکی از کتابهای منسوب به سلیم شناسایی شده و اطلاعات کتابشناختی از آنها در دسترس قرار گرفته است. قدمت نسخههای خطی کتابهای سلیم را از دو جنبه میتوان در نظر گرفت: أ. قدیمیترین نسخهٔ خطی موجود از کتاب؛ ب. قدیمیترین نسخهٔ معرفیشدهٔ کتاب که البته غیرموجود است. اکنون نسخهٔ مجلس (شمارهٔ 15638) بهعنوان قدیمیترین استنساخ از قدیمیترین نسخهٔ شناختهشدهٔ کتابهای سلیم معرفی شده است، ولی لازم است در خصوص این قدمتِ تاریخ کتابت آن تحقیقاتی صورت گیرد.نوشتار حاضر به بررسی این سؤالات میپردازد: 1. تاریخ ادعایی در نسخهٔ مجلس برای نسخهٔ کهن چگونه است؟ 2. چه کسانی به این تاریخ و این نسخهٔ کهن اشاره کردهاند؟ 3. آیا شواهدی بر مخدوشبودن یا اعتبار این تاریخ درخورِ ارائه است؟حاصل آنکه تاریخ 309ق برای نسخهٔ کاتب الرمانی (نسخهٔ مادر مجلس) جعلی است و تاریخ 609ق برای این کتابت نیز چندان اثباتشدنی نیست.